かって、「芦屋エスペラント会」があった...

Iam estis Aŝija E-Societo...

『まだらの紐』


(平成27年(2015年)10月29日)
komika
〔形容詞〕  笑わせる、おかしな、こっけいな、おどけた。  《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'comic, comical' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'amuza, ridiga' です。下例では複数語尾が付いています。今日から『まだらの紐』を読みます。

 Trarigardante miajn notojn pri la sepdekkelkaj enketoj, en kiuj dum la pasintaj ok jaroj mi
studis la metodojn de mia amiko Ŝerloko Holmso, mi trovas multajn tragikaj, kelkajn
komikaj,  grandan nombron nur strangaj, sed neniujn ordinaraj. Laborante pli pro amo alsia
arto ol por riĉigi, li rifuzis miksi sin en ajnan esploron, kiu ne ŝajnis nekutima,kaj
eĉ fantasta.

 この八年間、わたしは友人シャーロック・ホームズの探偵法をつぶさに観察しては記録してきた。その七十件あまりにおよぶ事件記録にさっと目を通してみると、悲劇的な事件が数多くあるなか、喜劇的な事件もいくらかあり、またちょっと風変わりなだけの事件もたくさんあるが、平凡なできごとはひとつもない。彼は金をもうけるためでなく、探偵としての腕をふるいたくて仕事をしていたので、異常なできごとや奇怪な進展を見せそうなものでないと手をつけなかったのだ。

(10月30日)

trajto
〔名詞〕  @〔普通、 trajtoj 〕顔の輪郭、目鼻立ち;顔つき、表情。A特徴点、特質;〔普通、trajtoj 〕あらまし、アウトライン。B〔性質・特徴の〕発露、顕現。  《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'trait, feature' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'linio de la vizaĵo; eco de karaktero' です。下例では複数語尾と対格語尾が付いています。昨日の 'komika' の用例に続く文章です。昨日から『まだらの紐』を読んでいます。

El ĉiuj ĉi diversaj enketoj, neniu tamen prezentis pli multajn eksterordinarajn
trajtojn ol tiu ligita al la bone konata familio Rojloto el Stokmorano en la graflando Surio.
La koncernaj eventoj okazis en la fruaj tagoj de mia kunlaboro kun Holmso, kiam ni dividis
loĝejon kiel fraŭloj en Bakerstrato.

(10月31日)

damo
〔名詞〕  @貴婦人(1)〔貴族・上流階級の〕婦人、奥方。(2)〔中世の騎士が〕忠誠を誓った婦人;《転義》意中の女性。(3)Nia Damo [キリスト教] 聖母〔イエスの母マリア Sankta Marioの尊称〕。A [遊戯] (1)〔トランプ・チェス・チェッカーの〕女王、クイーン。(2)〔普通複数で〕チェッカー、 = damludo.   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'Dame, (noble) lady; queen (chess, cards); king (checkers,draughts)' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'titolo de altranga sinjorino; plej kapabla peco (reĝino) en ŝak-ludo;
kapabligita duobla peco en dam-ludo; (damoj = dam-ludo: ludo kun nigraj kaj blankaj pecoj
(diskoj) sur tabulo kun 100 aŭ 64  alterne nigraj kaj blankaj fakoj)' です。一昨日から『まだらの紐』を読んでいます。

Mi povintus pli frue registri la aferojn, sed tiutempe mi faris promeson teni la faktojn
sekretaj. De tiu promeso mi liberiĝis nur pasintmonate pro la antaŭtempa
morto de la  damo, al kiu mi promesis.

したがって、もっと早くこれを発表することもできたわけだが、内密にしておくという約束をしたので、公表をさし控えていた。だが、その約束をかわした婦人が先月急死したので、ようやくその約束から開放されたというわけである。

(11月3日)

informi
〔動詞〕  (iun + pri io, iun + ke/ĉu, al iu + ke/ĉu) <人に><事を>知らせる。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'inform' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'sciigi (pri io); informiĝi: ekhavi informojn' です。下例では語尾を変え名詞とし、複数語尾を付けています。先週末の 'damo' の用例に続く文章です。

Eble estas bone, ke la faktoj nun riveliĝas, ĉar laŭ miaj  informoj,
ekzistas disvastiĝintaj onidiroj pri la morto de doktoro Grimzbio Rojloto, kiuj foje
ŝajnigas la aferon eĉ pli terura ol la vero.

それにそろそろ事件の真相を明らかにしておいたほうがいいという気持ちもある。というのも、いささかわけがあってわたしは知っているのだが、グリムズビー・ロイロット博士の死については、事実を誇張したおそろしいうわさがひろまっているからだ。

(11月5日)

palpebro
〔名詞〕  [医学] 眼瞼(がんけん)、まぶた;《転義》眼。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'eyelid' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'peco de haŭto, per kiu oni povas fermi okulon' です。下例では語尾を変え動詞として使っています。その過去形です。一昨日の 'informi' の用例に続く文章です。

 Vekiĝinte unu matenon frue en aprilo de la jaro 1883, mi trovis sinjoron
Ŝerloko Holmso staranata, plene vestita, apud mia lito. Kutime li leviĝis
malfrue, kaj ĉar la horloĝo sur la kamenbreto indikis nur kvaronon post la
sepa, mi  palpebrumis supren al li iom surprizite, kaj eble iomete indigne, ĉar mi
mem estis regula pri miaj kutimoj.

 あれは一八八三年四月初めのことだった。ある朝ふと目をさますと、(シャーロック・)ホームズがすっかり身じたくをととのえて、わたしの枕もとに立っていた。ホームズ(彼)はふだんは朝寝坊だし、マントルピースの時計をみるとまだ七時十五分なので、わたしはいささか驚いて目をぱちくりさせながら彼を見あげた。わたしは規則正しい生活をまもるほうなので、いくらか不機嫌な顔になっていたかもしれない。

(11月6日)

incendio
〔名詞〕  火災、火事。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の '(outbreak of) fire' に相当します。昨日の 'palpebro' の用例に続く文章です。

 "Mi tre bedaŭras veki vin, Vatsono", diris li, "sed tia estas la komuna sorto
ĉi-matene. Oni vekis sinjorinon Hudson, ŝi repagis tion al mi, kaj mi al vi."
 "Pro kio, do? Ĉu  incendio?"

 「ワトスン、こんな早く起こしてすまんが(」と彼は言った。「)、けさはみんな同じ目にあっているんだ。まず、ハドスンさんがたたき起こされ、彼女がぼくを起こしてうっぷんをはらし、最後にぼくがきみを起こしたというわけだ」
 「いったいどうしたんだ。火事かい?」

(11月7日)

metropolo
〔名詞〕  @首都;中心都市、メトロポリス。A〔植民地に対して〕本国。《類語比較:
ĉefurbo, metropolo: metropolo は文字どおり「首都」だが、 ĉefurbo は
「国・州・県などの行政的中心都市」で、それぞれ単位に応じて「首都、州都、県庁所在地」など
を現す》。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'metropolis' に相当します。昨日の 'incendio' の用例に続く文章です。

 "Ne; kliento. Ŝajnas, ke alvenis juna damo en konsiderinda stato de
ekscitiĝo, kaj ŝi insistas vidi min. Ĝuste nun ŝi atendas en la
salono. Nu, kiam junulinoj vagas en la  metropolo je frua matena horo kaj alvokas
dormantojn el ties litoj, supozeble ili havas ion tre urĝan por komuniki."

 「いや、依頼人だ。若い婦人がひどく取り乱してやってきて、どうしてもぼくに会いたいと言っているらしい。居間で待たせてある。若い婦人がこんな朝早くからロンドン(首都)の街をうろついて、眠っている人間をたたき起こすというんだから、(おそらく)何かよくよくの事情(急いで伝えたい事)があるんだろう」

(11月10日)

kara
〔形容詞〕  @親愛な、いとしい、かわいい。A〔親愛な、の意味から呼びかけや手紙の書き出しによく使う〕。B大事な、貴重な。C高価な。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'dear' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'amika, amata; (ankaŭ:) multekosta; kun alta prezo' です。先週末の 'metropolo' の用例に続く文章です。

"Mi estas certa, ke se la enketo pruviĝos interesa, vi volos sekvi ĝin ekde la
komenco. Ĉiuokaze ŝajnis al mi, ke mi devus voki vin kaj doni al vi la eblecon."
 "Mia  kara homo, mi nepre ne maltrafus ĝin."

「もしおもしろい事件なら(聞き取りが面白かったら)、きみは最初から知っておきたいだろうから、とにかく起こして知らせておこうと思ったんだ」
 「なるほど(なんて君はやさしいんだ)、そういうことなら寝てなんかいられんな」

(11月11日)

impliki
〔動詞〕  @ (ion) もつれさせる;〔ものをからめて〕動けなくする。A (iun + en ion) <人を><面倒なことに>巻き込む、巻き添えにする。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'entangle; implicate' に相当します。Baza E Radikaro(la  2a
eldono) では 'malebligi aŭ malfaciligi la movojn de iu, ĉirkaŭvolvante ŝnurojn, ...; malebligi aŭ malfaciligi agadon per ĉiuspecaj komplikaĵoj' です。下例では「正反対」を示す接頭辞 'mal-' を付け、動詞として使っています。その過去形です。昨日の 'kara' の用例に続く文章です。

 Nenio pli profunde plezurigis min ol sekvi Holmson en liaj profesiaj esploroj. Mi admiris
la rapidajn induktojn, rapidajn kiel intuiciojn, kaj tamen ĉiam bazitajn sur logika
fundamento, per kiuj li  malimplikis la problemojn submetitajn al li.

 ホームズの捜査につきあって、彼が依頼された事件をあざやかな(プロフェッショナルな)推理で解決するのをながめるのは、わたしにとって無上の喜びだった。その推理(彼に出された問題を解きほぐすその推理)は直観のようにすばやいのだが、つねにたしかな論理にもとづいているからだ。

(11月12日)

vualo
〔名詞〕  @ [服飾] 〔頭部や顔を覆う〕ベール;〔大切な物を覆う〕垂れぎぬ;〔室内の〕とばり。A《転義》覆い隠す物。B [写真] 〔陰画の〕曇り、かぶり。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'veil' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'delikata (travidebla) tuko antaŭvizaĝo; vuali: kovri (la vizaĝon)
per vualo; malhelpi la rigardon; kaŝi (nuboj vualis la lunon)' です。下例では動詞に変え、過去受動態の語尾 '-it' を付け、形容詞語尾を付けています。昨日の 'impliki' の用例に続く文章です。

Haste mi surĵetis miajn vestaĵojn, kaj post kelkaj minutoj mi estis preta
akompani mian anikon malsupren al la salono. Ĉe la fenestro sidis damo nigre
vestita kaj peze  vualita. Je nia enveno ŝi stariĝis.
 "Bonan matenon, sinjorino", diris Holmso gaje.

わたしはいそいで服を着ると、二、三分で身なりをととのえ、ホームズとともに居間へおりた。わたしたちの姿を見ると、黒い服を着て厚いヴェールをまとった婦人(貴婦人)が窓ぎわの椅子から立ちあがった。
 「おはようございます」ホームズはにこやかに声をかけた。

(11月13日)

prudenta
〔形容詞〕  〔人・行為が〕用心深い、慎重な;分別のある、賢明な。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'sensible, reasonable; prudent' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では '(iu:) kapabla ĝuste prijuĝi la aferojn; uzanta tiun
kapablon; (io:) bone pripensita, ne malsaĝa, ne absurda' です。下例では副詞語尾に変えています。昨日の 'vualo' の用例に続く文章です。

"Mia nomo estas Ŝerloko Holmso. Jen mia intima amiko kaj kolego, doktoro
Vatsono, antaŭ kiu vi povas paroli tiel libere, kiel antaŭ mi mem. Ha! Mi
ĝojas vidi, ke sinjorino Hudsono  prudente ekbruligis la fajron. Bonvolu
proksimiĝi al ĝi, kaj mi petos por vi tason da varma kafo, ĉar mi
rimarkas, ke vi tremas."

「ぼくがシャーロック・ホームズです。こちらは親友で、仕事上の相棒でもあるワトスン博士です。彼のまえでは、ぼくと同様、どんなことでも気がねなくお話しください。やあ、ハドスンさんが気をきかせて火をおこしてくれましたね。さあ、どうぞ火のそはへお寄りください。すぐに熱いコーヒーを運ばせましょう。寒くてふるえていらっしゃるようですから」

(11月14日)

teruro
〔名詞〕  @恐怖、恐ろしさ。A恐怖の的。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'terror' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'grandega timo; teruri: fortege timigi iun; teruriĝi: eksenti teruron' です。昨日の 'prudenta' の用例に続く文章です。

 "Ne pro malvarmo mi tremas", diris la virino mallaŭte, ŝanĝante sian
sidlokon laŭ lia peto.
 "Pro kio, do?"
 "Pro timo, sinjoro Holmso. Pro teruro."  Palorante, ŝi levis la vualon, kaj ni povis
vidi ŝian kompatindn malkvieton.

 「いえ、寒くてふるえているのではございません」婦人は言われたとおり席をうつりながら、低い声で言った。
 「では、どうなさったんです(何でですか)?」
 「こわいのです(おそろしさのせいです)、ホームズさま(。恐怖のせいです)」そう言いながら彼女はヴェールをあげた。たしかに気の毒なほど取り乱した様子だった。

(11月17日)

griza
〔形容詞〕  @灰色の、ねずみ色の、グレーの。A〔髪の毛が〕白髪(しらが)まじりの。B《転義》暗い、憂うつな。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'grey, gray' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'kun koloro de cindro; inter nigra kaj blanka' です。下例では語尾を変え、名詞として使っています。先週末の 'teruro' の用例に続く文章です。

Ŝia vizaĝo estis streĉita kaj pala, kun la okuloj maltrankvile timoplenaj,
kiel tiuj de iu ĉasata besto. Ŝiaj trajtoj kaj figuro estis tiaj de virino tridekjara,
sed ŝian hararon trastrekis antaŭtempa  grizo, kaj ŝia mieno estis
lacega kaj elĉerpita. Ŝerloko Holmso ekzamenis ŝin per unu el siaj
rapidaj, ĉioninkluzivaj ekrigardoj.

顔はすっかり青ざめてひきつり、追いつめられた動物のような、おびえた落ちつきのない目をしていた。顔や背格好を見ると三十歳くらいと思われるのに、髪にははやくも白いものがまじり、やつれきった(そして、とても疲れたといった)表情をしている。ホームズは一瞬にしてすべてを見抜くいつもの目つきで、婦人をするどく観察した。

(11月18日)

konsoli
〔動詞〕  (iun) 慰める、なだめる。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'console, comfort' に相当します。Baza E Radikaro(la  2a
eldono) では '(provi) malpliigi la malĝojon de iu' です。下例では語尾を変え、副詞として使っています。昨日の 'griza' の用例に続く文章です。

 "Nepre ne timu", diris li  konsole, klinante sin antaŭen kaj kvietige frapetante
ŝian antaŭbrakon. "Ni baldaŭ rebonigos la aferon, sendube. Vi
alvenis ĉi-matene per trajno, mi vidas."
 "Do vi konas min?"

 「心配することはありませんよ」ホームズは身をのりだして、相手(彼女)の前腕を軽くたたきながらなぐさめた。「すぐに解決してあげます(間違いなく事態を良くしてあげます)から。けさの汽車でいらしたんですね?」
 「(では、)わたしのことをご存じですの?」

(11月19日)

koto
〔名詞〕  @泥。A《転義》汚れたもの;汚辱。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'mud' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'miksaĵo el tero kaj akvo' です。下例では語尾を変え、形容詞とし、さらに複数形の語尾を付けています。昨日の 'konsoli' の用例に続く文章です。

 "Ne, sed mi rimarkis duonon de revenbileto en la manplato de via maldekstra ganto. 
Verŝajne vi ekiris frue, kaj tamen vi longe veturis en kariolo, laŭ  kotaj vojoj,
antaŭ ol vi atingis la stacidomon."
 La damo abrupte eksaltetis kaj konfuzite fiksrigardis mian kunulon.

 「いえ、あなたの左のてのひらに、往復切符の帰りの半券がありますので。朝早く家を出て、ドッグ・カート(軽馬車)で泥道をかなり長く走ってから、駅に着かれたんでしょう」
 婦人(貴婦人)はぎくりとして、当惑した表情でホームズ(わたしの同僚)を見つめた。

(11月20日)

ĵajeto
〔名詞〕  [服飾] モーニングコート;〔婦人用〕ジャケット。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'morning-coat; (woman's) jacket' に相当します。昨日の 'koto' の用例に続く文章です。

 "Ne estas mistero, kara sinjorino" diris li, ridetante. "La maldekstra maniko de via
ĵaketo estas ŝprucmakulita de koto en ne malpli ol sep lokoj. La makuloj
estas tute freŝaj. Ne ekzistas veturilo krom kariolo, kiu surŝprucigas koton
tiel -- kaj nur se on sidas maldekstre de la veturigisto."
 "Kia ajn estas via rezonado, vi perfekte pravas", diris ŝi.

 「不思議でもなんでもありませんよ」ホームズは微笑みながら言った。「あなたの上着(ジャケット)の左の腕に、少なくとも七ヵ所、泥はねがついています。しかもついたばかりのものと見える。そんなふうに泥をはねあげるのはドッグ・カート(軽馬車)しかありませんし、しかも御者の左側にすわったときだけです」
 「どういう理由(推論)でおっしゃっているにせよ、そのとおりですわ」(と、彼女が言った。)

(11月21日)

streĉi
〔動詞〕  (ion) @<たるんだ物や曲がったものを>ひき伸ばす、ぴんと張る。Aひきしぼる。B《転義》<体の一部を>緊張させる、神経を集中する。C [物理学] [建築] 応力をかける。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'stretch; wind up (watch  etc)' に相当します。Baza 
E Radikaro (la  2a eldono) では 'plilongigi aŭ plilarĝigi per tirado; tre uzi sian
korpan aŭ spiritan forton; trostreĉita: ne plu elasta' です。下例では語尾を変え名詞とし、対格語尾を付けています。昨日の 'ĵaketo' の用例に続く文章です。

"Mi ekiris de mia hejmo antaŭ la sesa, atingis Lederhedon je dudek post la sesa,
kaj alvenis per la unua trajno al Valterlo. Sinjoro, mi ne plu povas elteni la  streĉon
se ĝi daŭros, mi freneziĝos. Al neniu mi povas min turni -- neniu, krom
nur iu, kiu zorgas pri mi; kaj li, tiu kompatinda viro, povas nur malmulte helpi."

「(わたしは)けさ六時前に家を出て、六時二十分にレザーヘッド(レダーヘッド:管理者による注;英国語の -th- を -d- でエスペラント化したことによる)に着き、ウォータールー駅へまいりました。ホームズさん、わたしはもう、つらくてたまりません。こんなことがつづいたら気が狂ってしまいます。頼れる人もいませんしーーいえ、たったひとりだけ心配してくれるひとがおりますが、彼では(、あの可哀そうな人では)あまり頼りになりません」

(11月25日)

urĝi
〔動詞〕  @ (iun + -i) せかす、急がせる、せき立てる。A(V) 急を要する、差し迫っている。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'urge on; make urgent; be urgent' に相当します。Baza
E Radikaro (la  2a eldono) では 'rapidigi, vigligi; esti neprokrastebla' です。下例では語尾を変え形容詞とて使っています。先週末の 'streĉi' の用例に続く文章です。

"Mi aŭdis pri vi, sinjoro Holmso; mi aŭdis pri vi de sinjorino Farintoŝo,
kiun vi helpis en la horo de ŝia  urĝa bezono. De ŝi mi ricevis vian
adreson. Ho, sinjoro, ĉu vi ne opinias, ke vi povus helpi ankaŭ min, kaj
almenaŭ ĵeti iomete da lumo tra la densa malhelo, kiu ĉirkaŭas
min?"

「(あなたのことは、ホームズさん、)あなたのことは、ファリントッシュ夫人からうかがっておりました。奥さまがたいへん困っていらっしゃるとき、あなたにお助けいただいたとか。あのかたからこちらの住所をうかがってまいったのです。どうかお願いですから、わたしにも力をお貸しください。わたしを取り巻いている暗闇に、すこしでも光を投げかけていただけませんでしょうか」

(11月26日)

regi
〔動詞〕  @ 統治する、支配する。A (ie) 〔ある状態が〕<辺りを>支配する。B (ion) 指揮する、支配する、操る。C (ion) 〔感情などを〕抑える。D (ion) [工学] <機械を>操作する、制御する。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'rule; govern; control; reign' に相当します。Baza
E Radikaro (la  2a eldono) では 'igi homojn (aŭ aĵon) fari tion, kion oni volas; estri
ĉiujn aliajn; regilo: ilo por regi aparaton' です。下例では語尾を変え名詞とて使っています。昨日の 'urĝi' の用例に続く文章です。

"Ĉi-momente mi ne povas rekompenci vin por viaj servoj, sed post monato
aŭ ses semajnoj mi estos edzino, kun  rego de mia propra enspezo, kaj almenaŭ
tiam vi ne trovos min nedanka."
 Holmso turnis sin al sia skribotablo kaj, malŝlosinte ĝin, eltiris malgrandan
enketolibreon, kiun li konsultis.

「お礼のほうは、いますぐというわけにはいかないのですが、一、二ヶ月して(一ヶ月、あるいは、六週間後に)結婚しましたら自由になるお金ができますので、相応のお礼をさせていただきます(少なくともその時には、わたしがご恩に感謝しないことはないのをお分かりになるでしょう)」
 ホームズは自分の机に向きなおって引き出しの鍵をあけると、小さな事件簿をとりだした。

(11月27日)

diademo
〔名詞〕  〔古代の〕王冠;帯状頭飾り。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'diadem' に相当します。昨日の 'regi' の用例に続く文章です。

 "Farintoŝo", diris li. "Ha jes, mi memoras la enketon; temis pri opala  diademo. 
Mi pensas, ke tio okazis antaŭ via epoko, Vatsono. Mi povas nur diri, sinjorino, ke
mi volonte dediĉos la saman zorgon al via enketo, kiel mi faris al tiu de via amikino."

 「ファリントッシュ夫人(」と彼は言った。「) -- ああ、これだ、思いだした。オパールの頭飾り(ティアラ)に関する事件だった。ワトスン、きみと知りあうまえの事件だと思うよ。よくわかりました。ファリントッシュさん(あなたのご友人)のときと同様、喜んでお力になりましょう

(11月28日)

oportuna
〔形容詞〕  @便利な、具合の良い、てごろな。A都合の良い、ちょうど良い。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'convenient; handy; opportune' に相当します。Baza
 E Radikaro (la  2a eldono) では 'faciliganta ag(ad)on aŭ labor(ad)on; bona
laŭ la cirkonstancoj; oportunismo: agado ne laŭ principo' です。昨日の 'diademo' の用例に続く文章です。

"Rilate rekompencon, mia profesio estas sia propra rekompenco; sed vi rajtas repagi iujn
ajn elspezojn miajn, je la tempo plej  oportuna por vi. Kaj nun mi petas, ke vi prezentu al
ni ĉion kio eble helpos al ni formi opinion pri la afero."

「報酬のことなら心配無用です。ぼくにとっては仕事そのものが報酬でしてね。ご都合のいいときに実費だけお支払いいただくだけでかまいません。では、お話をお聞きしましょう。(事件に関して)こちらの参考になりそうなことは、細大もらさずお聞かせください」

(12月1日)

situacio
〔名詞〕  @〔政治・社会・経済などの〕情勢、局面。A〔個人の置かれた〕立場、状況。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'situation; state of affairs' に相当します。Baza
 E Radikaro (la  2a eldono) では 'la tuto de la cirkonstancoj kaj kondiĉoj' です。先週末の 'oportuna' の用例に続く文章です。

 "Ve!" respondis nia vizitantino, "la hororo de mia  situacio troviĝas en tio, ke miaj
timoj estas tiel malprecizaj, kaj miaj suspektoj dependas tiel komplete de etaj punktoj, kiuj
eble ŝajnus bagatelaj al aliulo, ke eĉ li, al kiu antaŭ ĉiuj aliaj mi
rajtas turni min por helpo kaj konsilo, opinias miajn rakontojn la fantazioj de nervoza
virino."

 (「ああ!」と我らが訪問者が答えた。)「それが、わたしの不安はとても漠然としておりまして、不審に思っている問題も、ほかの人にとっては取るに足らないような、じつにささいなことが原因なのです。ですから、わたしの力になってくれるはずの彼までが、わたしの話を神経質な女の妄想だとしか考えてくれません」

(12月2日)

virto
〔名詞〕  @徳、善性。A徳目、美徳。B [キリスト教] 徳、力。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'virtue' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'konstanta emo fari bonon kaj eviti malbonon' です。下例では「正反対」を示す接頭辞 'mal-' を付け、さらに、複数語尾と対格語尾を付けています。昨日の 'situacio' の用例に続く文章です。

"Li ne diras tion, sed mi povas legi ĝin en liaj kvietigaj respondoj kaj forturnitaj
okuloj. Sed mi aŭdis, sinjoro Holmso, ke vi kapablas vidi profunde en la multajn
malvirtojn de la homa koro. Vi povas konsili al mi, kiel paŝi inter la danĝeroj,
kiuj ĉirkaŭas min."
 "Mi aŭskultas atente, sinjorino."

「彼も口に出してそう言うわけではないのですが、なだめるような口ぶりや目をそむける様子から、わかります。でもホームズさん、あなたなら人の心にひそむ邪悪なものを見抜く力がおありと聞きました。わたしの身に迫っている危険にどう対処したらいいか、あなたなら教えてくださるに違いありません」
 「わかりました。とにかく事情をうかがいましょう(注意を払ってお聞きしています、お嬢さん)」

(12月3日)

limo
〔名詞〕  @限界、範囲。A境界、境界線、境目;国境。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'boundary; limit; frontier' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'kie unu afero finiĝas kaj alia komenciĝas; kie unu lando
finiĝas kaj alia lando komenciĝas; limi: esti la limo inter du aferoj; troviĝi tuj
apud la limo; limigi: fiksi limon; haltigi plivastiĝon' です。昨日の 'virto' の用例に続く文章です。

 "Mia nomo estas Helena Stonero, kaj mi loĝas kun mia duonpatro, la lasta vivanta
membro de unu el la plej malnovaj saksaj familioj en Anglujo, la Rojlotoj de Stokmorano,
ĉe la okcidenta  limo de Surio."
 Holmso kapjesis. "La nomon mi konas", diris li.

 「わたしはヘレン・ストーナーといいまして、義理の父といっしょにサリー州の西境に暮らしております。義父はイングランドでももっとも古いサクソン系の家柄のひとつ、ストーク・モーランのロイロット一族の、最後のひとりです」
 「ホームズは大きくうなずいた。「お名前はよく存じております」(と、彼は言った。)

(12月4日)

diboĉi
〔動詞〕  酒色(しゅしょく)にふける;放蕩(ほうとう)する。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'live loosely, revel' に相当します。下例では形容詞語尾に変え、対格語尾を付けています。昨日の 'limo' の用例に続く文章です。

 "Iam la familio estis inter la plej riĉaj en Anglujo, kaj la bienoj etendiĝis trans
la graflandajn limojn en Berkŝiron norde kaj Hampŝiron okcidente. En la
lasta jarcento, tamen, kvar sinsekvaj heredintoj havis  diboĉan kaj malŝparan
karakteron, kaj danke al vetludanto, la ruiniĝo de la familio finfine kompletiĝis
en la tempo de la Regenteco."

 「一族は一時期、イングランドでも有数の大富豪で、その領地は州境を越えて北はバークシャー州、西はハンプシャー州まで広がっておりました。ところが前世紀に、放蕩者で浪費癖のある領主が四代もつづいたうえ、摂政時代には賭博狂いの当主まで出たため、すっかり没落してしまいました」

(12月5日)

hipoteko
〔名詞〕  [法律] 抵当、抵当権;〔英米法の〕モーゲージ。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'mortgage' に相当します。下例では動詞に変え、過去受動態の語尾 '-it' を付け、さらに形容詞語尾を付けています。昨日の 'diboĉi' の用例に続く文章です。

"Restis neniom krom kelkaj hektaroj da grundo kaj la ducentjaraĝa domo, kiu estas
tre peze  hipotekita.  La lasta bienestro pasigis sian ekziston tie, suferante la teruran
vivon de aristokrata senhavulo."

「残されたのはわずか数エーカー(ヘクタール)の土地と、二百年ほど前の古い家屋敷だけで、その屋敷にしても抵当でがんじがらめというありさまです。先代の領主はその屋敷で細々と暮らし、貧乏貴族として(過酷な)一生を送りました」。

(12月8日)

diplomo
〔名詞〕  @免許状;卒業証書、学位記などの証明書。A [歴史] 〔古代ローマの〕公文書。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'diploma' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では '(surpapera) atesto (pri sukcese farita ekzameno)' です。下例では「その状態への変移」を示す接尾辞 '-iĝ' を付け、動詞の原形として使っています。先週末の
'hipoteko' の用例に続く文章です。

"Lia sola filo, mia duonpatro, konstatinte, ke li devas adaptiĝi al la novaj
vivkondiĉoj, pruntis de parenco monon, kiu ebligis al li  diplomiĝi pri medicino
kaj iri al Kalkato. Tie, per sia profesia lerto kaj la forto de sia karaktero, li allogis
grandan klientaron."

「でもそのひとり息子、つまりわたしの義理の父は、そうした境遇にも適応しなければと考え、親戚に学費をたてかえてもらって医学の学位をとりました。その後カルカッタへ渡って開業し、腕のよさとしっかりした性格のおかげでかなり成功したのです(たくさんの顧客を得たのです)」

(12月9日)

moroza
〔形容詞〕  ≪雅語≫気むずかしい、不機嫌な。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'morose, surly' に相当します。昨日の 'diplomo' の用例に続く文章です。

"Tamen en atako de kolero rezulte de kelkaj ŝteloj fiplenumitaj en lia domo, li batis
sian indiĝenan domserviston ĝismorte kaj apenaŭ evitismortkondamnon.
Ĉiuokaze, li suferis longan enkarceriĝon kaj poste revenis al Anglujo, viro
moroza kaj desapontita."

(12月10日)

ĝemelo
〔名詞〕  @ふたご(の一人)、双生児。A [動物] 双子(の片方)、双生;〔自然の〕二つ組になったものの一つ〔種(たね)・筋肉・神経・結晶など〕。B〔Ĝemeloj〕 [天文] ふたご座、双子宮(そうしきゅう)。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'twin' に相当します。Baza E Radikaro (la  2aeldono) では 'dunaskito; unu el du samtempe naskitaj infanoj de la sama patrino; (simile:
trinaskito,...)' です。下例では複数語尾が付いています。昨日の 'moroza' の用例に続く文章です。

 "Kiam doktoro Rojloto estis en Hindujo li edziĝis al mia patrino, ŝinjorino
Stonero, la juna vidvino de general-majoro Stonero el la Bengala Artilerio. Mia fratino
Julia kaj mi estis  ĝemeloj, kaj ni havis nur du jarojn, kiam mia patrino
reedziniĝis."

 「ロイロット博士は、インドにいるあいだにわたしの母と知りあって結婚しました。母はベンガル砲兵隊のストーナー少将と若くして死に別れたのです。わたしと姉のジュリアは双生児でして、母が再婚したときはまだ二歳でした」

(12月11日)

testamento
〔名詞〕  @ [法律] 遺言;遺言書;遺贈。A《転義》後世へ伝えるメッセージ。B [キリスト教] 〔神と人との間の〕聖約;聖約書。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'will; testament' に相当します。下例では動詞に変え、その過去形です。昨日の 'ĝemelo' の用例に続く文章です。

"Ŝi havis konsiderindan monsumon -- ne malpli ol mil pundojn jare -- kaj tion ŝi
testamentis al doktoro Rojloto por la tempo, kiam ni loĝas kun li, kondiĉe ke
ĉiu el ni ricevu ĉiujaran sumon okaze de edziniĝo.

「母はかなりの財産持ちで、年に一千ポンド以上の収入がありましたが、それをそっくりロイロット博士にゆずってしまいました。ただしそれは、わたしたち姉妹が父と一緒に暮らしているあいだの話で、もし結婚したら、毎年一定の額のお金を二人とももらうという条件になっていました」

(12月12日)

perei
〔動詞〕  (V) @〔人・動物が〕死ぬ、果てる、滅ぶ〔非業の死を遂げて〕。A〔物事が、無残に〕朽ち果てる、消え去る、滅び去る。B [キリスト教] 地獄に落ちる。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'perish, be lost' に相当します。Baza E Radikaro (la
2a eldono) では 'morti pro akcidento; neatendite (akcidente) detruiĝi, perdiĝi,
neniiĝi' です。下例はその過去形です。昨日の 'testamento' の用例に続く文章です。

"Baldaŭ post nia reveno al Anglujo, mia patrino  pereis -- ŝi mortis
antaŭ ok jaroj en fervoja akcidento apud Kruvo. Doktoro Rojloto poste rezignis
pri siaj provoj komenci kuracistan praktikon en Londono, kaj kunprenis nin por loĝi
kun li en la malnova prapatra domo ĉe Stokmorano."

「英国にもどってまもなく、母は亡くなりました。八年ほど前、クルーの近くで起きた鉄道事故にあったのです。それでロイロット博士は、ロンドンで開業する計画をあきらめ、わたしたちをつれてストーク・モーランの先祖代々の屋敷にひきうつりました」

(12月15日)

bezoni
〔動詞〕  @ (ion) <・・・を>要する、入用とする、〔主語(人・物事)にとって〕<・・・が>要る、必要である。A (-i) <・・・することを>要する、〔主語(人・物事)にとって〕<・・・することが>必要だ。《語法:義務の否定(・・・する必要がない)には ne devi の代わりに ne bezoni を用いることが多い》   《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'need, require' に相当します。Baza E Radikaro (la
2a eldono) では 'ne povi esti aŭ fari sen' です。下例では名詞に変えています。その複数形です。先週末の 'perei' の用例に続く文章です。

"La mono testamentita de mia patrino sufiĉis por ĉiuj niaj  bezonoj, kaj
ŝajnis al ni, ke nenio malhelpos nian feliĉon.
 "Sed ĉirkaŭ tiu tempo, nia duonpatro terure ŝanĝiĝis."

「母の残してくれた財産で生活には困りませんでしたから、わたしたちの幸せを邪魔するものは何もないと思われました。
 ところが、このころから(義理の)父はおそろしく人が変わってしまったのです」

(12月18日)

feroca
〔形容詞〕  《雅語》獰猛(どうもう)な、残忍な、狂暴な、凶暴な、 = kruelega.    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'fierce, ferocious' に相当します。下例では副詞に変えています。一昨日の 'bezoni' の用例に続く文章です。

"Anstataŭ amikiĝi kaj fari reciprokajn vizitojn kun niaj najbaroj, kiuj komence
estis feliĉegaj vidi, ke iu Rojloto de Stokmorano denove loĝas en la malnova
familia sidejo, li enfermis sin en sian domon kaj malofte eliris, krom por  feroce kvereli
kun ĉiu ajn, kiu eble renkontus lin.

「(ストーク・モーランの)ロイロット家の当主が(古い)屋敷にもどったというので、近所の人たちも初めのうちは大喜びでむかえてくれました。ところが父(彼)は、友人をつくることも近所付き合いもまったくせず、いつも家のなかに閉じこもったきりでした。たまに出かけたかと思えば、道で出会った誰かれかまわず相手にして大げんかをするというしまつです」

(12月19日)

tropiko
〔名詞〕  @ [天文] [地学] 回帰線。A [気象] 〔複数で〕熱帯地方。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'tropic' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'latitudo 23°27' ; norde kaj sude; (inter)tropika: inter tiuj (varmaj landoj, kie
Suno povas esti rekte supre)' です。下例では複数語尾を付けています。昨日の 'feroca' の用例に続く文章です。

"Fajra koleriĝemo, preskaŭ ĝis manio, estas hereda en la viroj de la
familio, kaj ĝi intensiĝis en mia duonpatro, mi kredas, pro lia longa
loĝado en la  tropikoj."

「もともとロイロット家の男たちは異常なほど気性が激しいのですが、(わたしの義)父の場合は暑い地方に長いあいだ住んでいたためか、その気性がいちだんとひどくなっていました」

(12月22日)

fuĝi
〔動詞〕  〔危険から〕逃れる。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'flee, run away' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'forkuri (pro danĝero)' です。下例では過去形の語尾を付けています。先週末の 'tropiko' の用例に続く文章です。

"Okazis serio de hontindaj interbatiĝoj, du el kiuj finiĝis en la policejo,
ĝis finfine li fariĝis la teruro de la vilaĝo, kaj oni  fuĝis je lia
proksimiĝo, ĉar li estas viro treege forta, kaj tute neregebla en kolero."

「みっともないけんか騒ぎをたびたび起こし、そのうち二度は結局警察裁判所のやっかいにまでなりました。しまいには村中の人びとがおそれるようになり、みんな、父(彼)の姿を見ると(彼が近くに来ると)逃げ出してしまう始末です。なにしろ父(彼)はとても腕力が強くて、怒り出すと手がつけられません」

(12月23日)

parapeto
〔名詞〕  @ [建築] 〔バルコニーの〕欄干、〔屋上の〕側壁、パラペット。A [軍事] 胸墻(きょうしょう)、胸壁。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'parapet' に相当します。昨日の 'fuĝi' の用例に続く文章です。

"Pasintsemajne li ĵetis la lokan forĝiston super  parapeto en rivereton, kajmi
sukcesis eviti alian publikan malhonoron nur per  transpago de ĉiom de la mono,
kiom mi povis kolekti."

「先週も、村(この地方)の鍛冶屋さんを橋の欄干から(小)川へ投げこんでしまいまして、わたしがかき集めたお金を全部渡して、なんとか表ざたになることだけはくいとめました」

(12月25日)

cigano
〔名詞〕   [地理] ジプシー〔差別的ニュアンスを伴うことがあり、自称によりロマ人とも呼ぶ〕。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'gypsy' に相当します。下例では複数語尾を付けています。一昨日の 'parapeto' の用例に続く文章です。

"Li entute malhavis amikon krom la vagantaj  ciganoj, kaj li permesis al tiuj trampoj bivaki
sur la kelkaj hektaroj da rubuskovrita tereno, kiuj konsistigas la familian bienon."

「父(彼)と親しくしているのは、放浪生活をしているロマくらいのものです。父(彼)はそのロマ(放浪者)たちに、ロイロット家の地所としてわずかに残された数エーカー(ヘクタール)の茨(キイチゴ)の生い茂る土地に、野営することを許しています」

(12月26日)

tendo
〔名詞〕   @〔各種用途の〕テント;[軍事] 〔戦陣の〕天幕、幕舎。A [医学] 〔小脳の〕テント、天幕。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'tent' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'ŝirmilo el tolo, feloj aŭ alia tukeca materialo, starigita per stangoj,
por ŝirmi kontraŭ vento, suno, pluvo,... (servanta kiel portebla loĝejo
aŭ kunvenejo)' です。下例では複数語尾を付けています。昨日の 'cigano' の用例に続く文章です。

"Kompense li akceptis la gastamon de iliaj  tendoj, foje forvagante kun ili dum pluraj
semajnoj. Li ankaŭ amegas bestojn el Hindujo, kiujn korespondanto sendas al li.
Ĝuste nun li havas gepardon kaj pavianon, kiuj libere travagas la bienon kaj timigas
la vilaĝanojn preskaŭ tiom, kiom ilia mastro."

「そのかわり、彼らのテントでもてなしをうけたり、ときには何週間もいっしょに放浪の旅をしたりするのです。父(彼)はまたインドの動物に夢中で、あちらの知りあい(文通相手)に頼んで送ってもらったりしています。いまはチーターとヒヒがおりますが、それ(ら)を屋敷の庭で放し飼いにしているものですから、村の人たちからは、父(それらの主人)と同じくらいおそれられています」

(12月28日)

manki
〔動詞〕   (al/en io) @〔本来あるべき部分・属性などが〕欠けている。A (al iu) <人にとって>不足に思われる、遺憾である、残念である〔主語は多くの場合 ke 節で、文末に置かれる〕《注意: ne を伴った場合、単に「欠けていない」だけでなく「ふんだんにある、十分にある」のニュアンスで用いられることがある: Al malriĉulo ne mankas infanoj. (諺)貧乏人に子どもはこと欠かない=貧乏人の子沢山》。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'be lacking; be deficient; fail; be absent' に相当します。
Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'ne esti (kie tio/tiu devus esti); (mankas io al
ĝi: ĝi ne estas kompleta; ĝi ne bone funkcias); (ĝi mankas al mi: mi ne
havas ĝin, kaj tion mi bedaŭras (ĉar mi bezonas ĝin, aŭ ĉar
mi ŝatas ĝin))' です。下例では過去形として使っています。先週末の 'tendo' の用例に続く文章です。

 "Laŭ miaj vortoj vi povas imagi, ke al mia kompatinda fratino Julia kaj mi  mankis
granda plezuro en la vivo. Neniu servisto volis resti ĉe ni, kaj dum longa tempo ni
faris la tutan domlaboron. Je sia morto ŝi havis nur tridek jarojn, tamen ŝia
hararo jam komencis blankiĝi, ĝuste kiel la mia."

 「そんなぐあいですから(わたしの話したことで想像できると思いますが)、姉のジュリアとわたしの生活は、あまり楽しいものではありません。使用人も居つきませんので、家のなかのことは(長いあいだ)すべて、姉とわたしでやってきました。姉は亡くなったときまだ三十でしたが、いまのわたしと同じように、(彼女の)髪に白いものが混じりはじめていました」

(2016年1月11日)

rango
〔名詞〕  @等級;身分、地位、位。A [数学] 〔行列の〕階数。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'rank, grade' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'pozicio laŭ graveco (kompare kun pli gravaj kaj malpli gravaj); pozicio
laŭ rajto komandi en armeo; rangi: havi, okupi rangon (li rangas pli alte ol mi)' です。昨年末の 'manki' の用例に続く文章です。

 "Do via fratino estas mortinta, ĉu?"
 "Ŝi mortis antaŭ nur du jaroj, kaj ĝuste pri ŝia morto mi volas
paroli al vi. Vi povas kompreni, ke por ni, vivantaj kiel mi priskribis, estis
neverŝajne renkonti iun ajn de niaj aĝo ka  rango. Ni tamen havis onklinon, la
fratinon de mia patrino, fraŭlinon Honoria Vestfejlo, kiu loĝas proksime al
Harovo, kaj foje ni ricevis permeson malonge viziti ŝin tie."

 「では、お姉さんは亡くなられたんですね?」
 「はい、ちょうど(わずか)二年前です。そしてご相談したいのは、その姉の死に関することなのです。おわかりでしょうが、こういう(お話したような)生活を送っていますと、同じ年ごろや身分の方と知りあう機会はほとんどありません。それでも、ひとりものの叔母のところへ泊りがけで(短期間)遊びに行くことだけは、許されていました。母の妹にあたるホノーリア・ウェストフェイルという、ハロウの近くに住んでいる叔母です」

(1月12日)

majoro
〔名詞〕   [軍事] 〔陸軍〕少佐。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'major (in the army)' に相当します。下例では対格語尾が付いています。昨日の 'rango' の用例に続く文章です。

"Julia iris je Kristnasko antaŭ du jaroj kaj tie renkontis duonsalajran  majoron 
de la marsoldato, al kiu ŝi fianĉiĝis. Mia duonpatro eksciis pri la
gefianĉiĝo, kiam mia fratino revenis, kaj li ne kontraŭstarais la
geedziĝon; sed ene de du semajnoj antaŭ la difinita geedziĝdato,
okazis terura evento, kiu senigis min je mia sola kunulino."

「姉のジュリアは、二年前のクリスマスにこの叔母のところで休暇中の(給料が半額の)海兵隊少佐と知りあい、婚約しました。(わたしの義)父は帰宅した姉からそのことを聞きましたが、べつに反対もしませんでした。ところが、(決まっていた)結婚式まであと二週間というときになって、おそろしい事件が起こり、わたしはたったひとりのきょうだいをなくしてしまったのです」

(1月13日)

kuseno
〔名詞〕  クッション、座布団。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'cushion' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'sako el ŝtofo aŭ ledo, plenigita per molaĵoj, sur kiu oni apogas
sian kapon aŭ korpon, en aŭ ekster lito' です。昨日の 'majoro' の用例に続く文章です。

 Ŝerloko Holmso estis kliniĝinta malantaŭen en sian seĝon kun
la okuloj fermitaj kaj la kapo profunde en  kuseno, sed nun li duone levis
la palpebrojn kaj ekrigardis sian vizitanton.
 "Bonvolu priskribi la detalojn precize", li diris.

 (シャーロック・)ホームズは椅子にもたれて目を閉じ、頭をクッションにうずめていたが、このときうす目を開けて、ちらりと客のほうを見た。
 「そのときのことを、くわしくお話しいただけますか」(と、彼は言った。)

(1月14日)

alo
〔名詞〕  @ (1) [航空] 〔航空機の〕翼;〔風車、プロペラなどの〕羽根。 (2) [建築] ウィング、翼棟〔建築物の主な部分から張り出した部分〕。A (1) [鳥類] 翼、 = flugilo.  (2) [医学] 鼻翼。(3) [植物] 翼弁。B (1) [政治] 〔左ないし右〕翼、〔政党内の右ないし左〕派。 (2) [軍事] 翼、翼群部隊。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'wing (of car, building, screw  etc)' に相当します。昨日の 'kuseno' の用例に続く文章です。

 "Mi povas facile fari tion, ĉar ĉiu okazaĵo de tiu horora tempo estas
brulstampita en mian memoron. La bienodomo estas, kiel mi jam diris, tre malnova,
kaj nur unu  alo estas nun loĝata. La dormoĉambroj en tiu  alo estas
teretaĝaj, kaj la salonoj troviĝas en la centra ĉambraro de la
konstruaĵo."

 「はい。あのおそろしいできごとは何もかも脳裏にはっきり焼きついていますから、話すのはかんたんです。さきほど言いましたように、屋敷はたいへん古いもので、いま使っているのは横に張り出したひと棟だけです。その棟の寝室はすべて一階にあって、居間(サロン)は屋敷(建物)の中央部分にあります」

(1月15日)

koridoro
〔名詞〕  @ [建築] 廊下、回廊。A [政治] 回廊(地帯)。B [交通] 車線、レーン。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'corridor; lane (of traffic)' に相当します。Baza ERadikaro (la  2a eldono) では 'parto de domo, per kiu oni atingas plurajn ĉambrojn;
irejo inter ĉambr(et)oj; indikita, dislimita irejo, veturejo (koridoro por ŝarĝ-
aŭtoj, aerkoridoro por aviadiloj,...)' です。昨日の 'alo' の用例に続く文章です。

"En tiuj dormoĉambroj, la unua estas de doktoro Rojloto, la dua de mia fratino,
kaj la tria estas mia propra. La ĉambroj ne komunikiĝas inter si, sed ĉiuj
malfermiĝas al la sama  koridoro.  Ĉu mi esprimas min klare?"
 "Tute klare."

「寝室は屋敷の中央に近いほうから、一番目が父(ロイロット博士)、二番目が姉、三番目がわたしのものとなっています。三つの寝室は壁でへだてられていて行き来はできませんが、入り口のドアはすべて同じ廊下に面しています。これでおわかりでしょうか(わたしははっきり説明していますか)?」
 「たいへんよくわかります」

(1月19日)

razeno
〔名詞〕  芝生。 = gazono.     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'lawn [= gazono]' に相当します。15日の 'koridoro' の用例に続く文章です。

 "La fenestroj de la tri ĉambroj malfermiĝas al  razeno. Tiun fatalan nokton,
doktoro Rojloto iris al sia ĉambro frue. Ni tamen sciis, ke li ne enlitiĝis,
ĉar ĝenis mian fratinon la odoro de la fortaj cigaroj el Hindujo, kiujn li kutimis
fumi."

 「三つの寝室の窓は、みな庭の芝生に面しています。あのおそろしい事件の起こった晩、父(ロイロット博士)は早い時間に寝室へひきあげましたが、まだやすんでいないことはわかりました。父(彼)の愛用する強いインド葉巻きのにおいがたまらないと、姉が言っていたからです」

(1月20日)

fajfi
〔動詞〕  @ (V, ion) 口笛 [ホイッスル/呼び子笛] を吹く。A《転義》(口笛のような)鋭い音を出す;〔機関車が〕汽笛を鳴らす、〔サイレンなどが〕鳴る;〔鳥などが〕鋭い声で鳴く。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'whistle' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'fari akrajn sonojn per pintigitaj lipoj, per beko, per ilo (faifilo); fajfi je/pri io:
tute ne zorgi' です。昨日の 'razeno' の用例に続く文章です。

"Tial ŝi eliris el sia ĉambro kaj venis en la mian, kie ŝi sidis dum kelka
tempo babilante pri sia venonta edziniĝo. Je la dek-unua horo ŝi
stariĝis por forlasi min, sed ŝi paŭzis ĉe la pordo kaj
retrorigardis.
 "'Diru al mi, Helena', diris ŝi, 'ĉu vi iam aŭdis iun  fajfi meze de la
nokto?"

「そのせいで姉がわたしの部屋へやってきたので、(座って)ふたりでしばらく、近づいた結婚式のことなどを話していました。十一時になると、姉は立ちあがって出て行こうとしましたが、戸口でふと立ちどまって、こちらをふりかえりました。
『ねえヘレン、あなた、真夜中にだれかが口笛を吹くのを聞いたことある?』

(1月21日)

veki
〔動詞〕  @ (iun) 起こす、目覚めさせる。A (ion) <事態を>引き起こす、<感情などを>呼び起こす。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'arouse, wake (up)' に相当します。Baza E Radikaro(la  2a
eldono) では 'igi maldorma; fini ies dormon' です。下例では過去形の語尾を付けています。昨日の 'fajfi' の用例に続く文章です。

 " 'Neniam', diris mi.
 " 'Mi supozas, ke vi mem neniel povus fajfi dum vi dormas, ĉu?'
 " 'Certe ne. Sed kial vi demandas?'
 " 'Ĉar dum la pasintaj kelkaj noktoj, ĉiam ĉirkaŭ la tria matene,
mi aŭdis mallaŭtan, klaran fajfon. Mi malprofunde dormas, kaj ĝi
vekis min."

『ないわ』とわたしは答えました。
『まさかあなたが、眠りながら口笛を吹くはずはないわよね』
『もちろんだわ。でもどうして?』
『ここ四、五日、夜中の三時ごろになると、かならず低い(、はっきりした)口笛が聞こえてくるのよ。わたし眠りが浅いほうだから、それで目がさめてしまうの』

(1月22日)

distingi
〔動詞〕  @ (1) (ion (+ de io)) <・・・を><・・・と>見分ける。 (2) (inter io kaj io) 〔似ているもの同士を〕見分ける。A 〔差をつける〕区別する。(1) (ion (+ de io)) <・・・を><・・・と>見分ける。 (2) (inter io kaj io) <・・・を><・・・と>区別する。B (ion) はっきりと認める。C〔物事が〕特色を示す、特徴づける;際立たせる。D抜てきする、特別扱いする。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'distinguish' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'rimarki (vidi) aŭ konscii, ke du aferoj estas malsamaj; difini diferencon
inter du aferoj; vidi ion malgraŭ mallumo aŭ ĝena fono; aŭdi ion
malgraŭ bruo' です。下例では過去形の語尾を付けています。昨日の 'veki' の用例に続く文章です。

 " 'Mi ne povis  distingi, de kie ĝi venis -- eble de la apuda ĉambro, eble
de la razeno. Mi decidis simple demandi vin, ĉu vi aŭdis ĝin,'
 " 'Ne mi ne aŭdis. Devas esti tiuj mizeraj ciganoj en la bieno.'
 " 'Tre verŝajne. Tamen se ĝi venis de la razeno, mi miras ke ne
ankaŭ vi aŭdis ĝin.'

『どこから聞こえてくるのかわからないんだけれど、となりの部屋かもしれないし、庭(芝生)のほうかもしれないわ。それで、あなたも聞いたことがあるかと思って』
『いいえ、聞いたことがないわ。きっとあの気味の悪い(みすぼらしい)ロマが、庭(農園)のどこかで吹いているのよ』
『そうかもしれない。でも、もし庭(芝生)で吹いているのなら、あなたも聞いていないというのは変ね』

(1月23日)

seruro
〔名詞〕  錠、錠前。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'lock' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono)
では 'aparato por ŝlosi (bone, sekure fermi) ion' です。昨日の 'distingi' の用例に続く文章です。

 " 'Ha, sed mi dormas pli profunde ol vi.'
 " 'Nu, ne multe gravas, ĉiuokaze.' Ŝi ridetis al mi, fermis mian pordon, kaj
post kelkaj momentoj mi aŭdis ŝian ŝlosilon turniĝi en la  seruro."

『(ああ、)わたしはお姉さんより眠りが深いから』
『そうね。まあ、どちらにしてもたいしたことじゃないわ』姉はにっこり微笑むと、わたしの部屋のドアをしめました。それからすぐに、姉が自分の部屋に鍵をかける音が(彼女の鍵が錠前の中で回るのが)聞こえました」

(1月26日)

gepardo
〔名詞〕  [動物] チータ〔ヒョウの仲間〕。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'cheetah' に相当します。下例では対格語尾が付いています。先週末の 'seruro' の用例に続く文章です。

 "Ĉu vere?" diris Holmso. "Ĉu via kutimo estis ĉiam enŝlosi vin
dum la nokto?"
 "Ĉiam."
 "Kaj kial?"
 "Verŝajne mi menciis al vi, ke la doktoro havas  gepardon kaj pavianon. Ni ne
sentis nin sekuraj, se niaj pordoj ne estis ŝlositaj."
 "En ordo. Bonvolu daŭrigi vian rakonton."

(1月27日)

kriĉi
〔動詞〕  《雅語》〔猛禽(もうきん)のように〕かん高く叫ぶ、キーッと鳴く。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'screech' に相当します。下例では名詞語尾に変えて使っています。昨日の 'gepardo' の用例に続く文章です。

 "Tiun nokton mi ne povis dormi. Malpreciza sento de minacanta misfortuno impresis
min. Vi memoras, ke mia fratino kaj mi estis ĝemeloj, kaj vi scias, kiel subtilaj
estas la ligoj inter du animoj tiel proksime parencaj. Sovaĝa estis la nokto.
Ekstere la vento hurlis, kaj la pluvo batis kaj plaŭdis sur la fenestrojn. Subite,
meze de la ŝtorma bruo, eksonis sovaĝa  kriĉo de terurita virino."

「その晩わたしは、なかなか寝つけませんでした。漠然とですが、悪い予感がしてしかたがありませんでした。(覚えていらっしゃるでしょうけど、)姉とわたしは双子のきょうだいですから、(ご存知のように、)魂どうしが強いきずなでつながっていて、微妙に反応し合うのです。その晩はひどい嵐で、外では風がうなりをあげ、雨が激しく窓をたたいていました。そのざわめきをついて、突然おそろしい女の悲鳴が聞こえてきました」

(1月28日)

tinti
〔動詞〕  @〔金属食器などが〕ちーんという音がする、〔鈴などが〕ちんと鳴る。A《転義》〔楽器をへたに〕鳴らす。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'tinkle, jungle, clink' に相当します。Baza E Radikaro(la  2a
eldono) では 'fari la sonon, kiun faras du glasoj, kiam tiuj interfrapiĝas' です。下例では「強度・巨大」を示す接尾辞 '-eg' を付け、名詞語尾に変えて使っています。対格語尾が付いています。昨日の 'kriĉi' の用例に続く文章です。

"Mi sciis, ke ĝi estas la voĉo de mia fratino. Mi eksaltis de la lito,
ĉirkaŭvolvis min per ŝalo, kaj kuris en la koridoron. Malfermante la
pordon, mi ŝajne aŭdis mallaŭtan fajfon, kian priskribis mia fratino, kaj
post kelkaj momentoj  tintegon, kvazaŭ falis amaso da metalo."

「姉の声だとすぐにわかりました。わたしはベッドからとび起きてショールをまとうと、廊下にとび出しました。ドアを開けたとき、姉が言っていたような低い口笛がきこえ、それにつづいて、何か重たい金物でも落ちたような、ガシャンという物音がしました」

(1月29日)

aperturo
〔名詞〕  @〔物が出入りする〕穴; [建築] 開口部。A [工学] 〔カメラの絞りなどの〕開度。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'aperture' に相当します。Baza E Radikaro  (la  2a
eldono) では 'malfermaĵo' です。昨日の 'tinti' の用例に続く文章です。

"Dum mi kuris laŭ koridoro, la pordo de mia fratino malŝlosiĝis kaj
turniĝis malrapide sur siaj ĉarniroj. Mi fiksrigardis ĝin terurite, ne
sciante, kio estas elironta. Per la lumo de la koridora lampo mi vidis mian fratinon
aperi ĉe la  aperturo."

「廊下を走っていきますと、姉の部屋の鍵がまわる音がして、ドアがゆっくりと(ちょうつがいを支点にして)開きはじめました。いったい何が出てくるのかと、ぞっとしながら(じっと)見ていますと、廊下のランプに照らされて姉が戸口にあらわれました」

(1月30日)

cedi
〔動詞〕  @ (al io) 譲歩する、屈服する、折れる。A (ion (+al io)) 譲り渡す; [法律] 譲渡する; [政治] <領土を>割譲する。B (al io) <続いていたものが><…に>なる。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'yield, give way, cede, grant' に相当します。
Baza E Radikaro  (la  2a eldono) では 'ne plu elteni; ne plu kontraŭbatali;
transdoni posedaĵon aŭ rajton al alia persono' です。下例では過去形の語尾が付いています。昨日の 'aperturo' の用例に続く文章です。

"Ŝia tuta figuro balanciĝis tien-reen kiel ebriulo, la vizaĝo paligita
de teruro, la manoj palpserĉantaj helpon. Mi kuris al ŝi kaj
ĉirkaŭbrakumis ŝin, sed ĝuste tiam ŝiaj genuoj ŝajne
cedis, kaj ŝi falis sur la plankon."

「恐怖におびえたような顔は真っ青で、助けを求めるように両手で手さぐりしながら、身体はまるで酔っぱらいのようにふらふら揺れています。わたしはすぐにかけ寄って両腕で抱きとめましたが、そのとたん、姉は膝の力が抜けたように、その場(床の上)にくずおれてしまいました」

(2月2日)

tordi
〔動詞〕  @ (ion) ねじる、ひねる、絞る、 = premtordi; 無理に変形する; [工学] <線などを>よじる、よりあわせる。A (ion) <無形物の本来の姿を>ゆがめる、歪曲(わいきょく)する。B(ion(A) + en ion(B)) <Aを><Bの形に>より合わせる = kuntordi. C (ion(A) + el io(B))<Bをより合わせて><Aを>つくる、<Aを>よる、<縄などを>なう。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'twist' に相当します。Baza E Radikaro  (la  2a
eldono) では 'turni unu ekstremon de tordebla objekto en unu direkto kaj la alian ekstremon
en kontraŭa direkto; intence misreprezenti (ies parolon,...)' です。下例では「その状態・結果が生じること」を示す接尾辞 '-iĝ' を付けた動詞の過去形にして使っています。先週末の 'cedi' の用例に続く文章です。

"Ŝi tordiĝis  kiel iu, kiu suferas teruran doloron, kaj ŝiaj membroj
konvulsiis terure. Komence mi supozis, ke ŝi ne rekonis min, sed dum mi
kliniĝis super ŝi, ŝi subite ŝrikis per voĉo, kiun mi neniam
forgesos: 'Ho, Dio mia! Helena! Estis la bendo! La makulita bendo' "

「ひどい痛みをかんじているように身もだえし、手足を激しく痙攣させています。初めはわたしに気づいていないのかと思いましたが、姉のうえにかがみこむと、いきなり叫び声をあげたのです。『ああ! ヘレン! 紐が! まだらの紐が!』あの声をわたしは一生忘れません。

(2月5日)

ponardo
〔名詞〕  〔両刃の〕短剣。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'dagger' に相当します。下例では語尾を変え、副詞として使っています。一昨昨日の 'tordi' の用例に続く文章です。

"Ankaŭ ion alian ŝi volis diri, kaj ŝi  ponarde fingromontris al la
ĉambro de la doktoro, sed nova konvulsio kaptis ŝin kaj sufokis ŝian
voĉon. Mi elkuris, laŭte vokante mian duonpatron, kaj mi vidis lin rapidi el sia
ĉambro en negliĝo."

「姉はまだ何か言いたそうに父(博士)の部屋のほうを(指を短剣のようにして)指していましたが、また痙攣におそわれたため、ことばにはなりませんでした。わたしは大声で父(義父)を呼びながらかけ出しましたが、父(彼)もちょうどガウンを着て部屋からとびだしてきました」

(2月6日)

brando
〔名詞〕  蒸留酒;〔特に〕ブランデー。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'brandy, schnapps, spirits' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'forta (35% aŭ pli) alkohola trinkaĵo' です。下例では対格語尾が付いています。昨日の 'ponardo' の用例に続く文章です。

"Kiam li atingis mian fratinon ŝi estis senkonscia, kaj kvankam li verŝis
brandon en ŝian gorĝon kaj sendis iun por venigi kuraciston de la
vilaĝo, ĉiuj klopodoj estis vanaj, ĉar ŝi malrapide sinkis kaj
mortis, sen rekonsciiĝi. Tia estis la terura sorto de mia amata fratino."

「父(彼)がかけ寄ったときに、姉はすげに意識をうしなっていました。父(彼)は姉の口にブランデーを流し込んだり、村の医師を呼びにやったりしましたが、すべて(の骨折り)が無駄に終わりました。姉は意識をとりもどすこともなく、しだいに衰弱して息をひきとったのです。これが最愛の姉の、おそろしい最期のもようです」

(2月9日)

ĵuri
〔動詞〕  @ (per io) 〔聖なるものにかけて〕誓う、宣誓する。A (al iu + pri io, ion + al iu) <人に><事を>誓って約束する、誓約する。B (al iu + ke) <人に><…すると>誓う、宣誓する、誓約する; (-i) <…する>決意をする。C断言する、請け合う。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'swear, take an oath' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'alvoki iun aŭ ion sanktan kiel atestanton pri la vereco de
io; promesi ion tiel' です。下例では副詞語尾に変えています。先週末の 'brando' の用例に続く文章です。

 "Unu momenton", diris Holmso. "Ĉu vi certas pri tiu fajfo kaj la metala sono? 
Ĉu vi povus  ĵure atesti pri tio?"
 "Tion demandis al mi la graflanda mortenketisto. Estas mia forta impreso, ke mi
aŭdis ĝin, kaj tamen, inter la kraŝo de la ŝtormego kaj la
grincado de malnova domo, eble mi misaŭdis."

 「ちょっと待ってください」とホームズが言った。「その口笛と、重い金物が落ちるような音は、たしかに聞いたのですね? まちがいありませんか(誓って証言できますか)?」
 「そのことは検死審問のときに、州の検死官からも訊かれました。わたしとしては、たしかに聞いたと思うのですが、なにしろ風が激しくて、古い建物がギシギシいっていましたから、ひょっとすると思いちがい(聴きまちがい)かもしれません」

(2月10日)

alumeto
〔名詞〕  マッチ。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'match (for setting alight)' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'bastoneto por fajrigi' です。下例の二番目では「容器・果樹・国・界」の名を示す接尾辞 '-uj' を付け、さらに対格語尾を付けています。ちなみに『マッチ売りの少女』は "Knabineto kun alumetoj" です。昨日の 'ĵuri' の用例に続く文章です。

 "Ĉu via fratino estis vestita?"
 "Ŝi portis nur sian negliĝon. En ŝia dekstra mano oni trovis
forbrulintan stumpon de alumeto, kaj en la maldekstra,  alumetujon."

 「お姉さんは服を着ていましたか?」
 「いえ、寝巻きのままでした。右手にマッチの燃えさしををもち、左手にマッチ箱を握っていました」

(2月11日)

konduti
〔動詞〕  (iel) 振る舞う。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'behave (well or badly)' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'agi laŭ iu maniero; esti amika aŭ ne; helpi homojn
aŭ ne' です。下例では語尾を変え名詞として使っています。昨日の 'alumeto' の用例に続く文章です。

 "Kio montras, ke ŝi ekbruligis alumeton kaj ĉirkaŭrigardis, kiam
ŝi ektimis. Tio gravas. Kaj kion konkludis la mortenketisto?"
 "Li esploris la aferon tre zorge, ĉar la  konduto de doktoro Rojloto jam delonge
misfamis en la graflando, sed li ne sukcesis trovi kontentigan klarigon pri ŝia
morto."

 「つまりお姉さんは、何かおかしなことが起きたと気づいたため、マッチをすってあたりを調べたんですね。これは重要なことです。それで、検死官はどういう結論を出したのですか?」
 「父(ロイロット博士)の行状は以前から近隣の評判となっていましたから、検死官もかなり慎重に取り調べをしました。でも、死因については結局満足な結論は得られませんでした」

(2月13日)

ŝutro
〔名詞〕  [建築] シャッター。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の '(window) shutter' に相当します。下例では複数語尾が付いています。一昨日の 'konduti' の用例に続く文章です。

"Montriĝis, ke la pordo estis ŝlosita de interne, kaj la fenestroj estis baritaj
per malnovmodaj  ŝutroj kun larĝaj feraj stangoj, kiuj estis riglitaj
ĉiunokte. La muroj estis zorge sonditaj, kaj ili ĉiuj montriĝis tute
solidaj."

 「姉の部屋の鍵が内側からかかっていたことは、わたしが証言していますし(管理人の注:この箇所、エスペラント訳に少し意訳が見られます)、窓には太い鉄棒を使った旧式の鎧戸がついていて、毎晩それをしめることになっていました。四方の壁も念入りにたたいてよく調べましたが、どこにもおかしな点はありませんでした」

(2月16日)

krampo
〔名詞〕  @かすがい、留め金;クランプ〔工具〕;〔植物が物にからまるための〕棘毛(とげ)。A括弧(かっこ)《注意:単数 krampo は片方のみ。両方なら複数にする》。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'bracket, parenthesis; clamp; staple' に相当します。下例では複数語尾が付いています。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'fiksilo en formo de
“ [”; skribsigno “(” (ronda krampo), “[” (rekta krampo); “{” (kurba aŭ onda krampo)
aŭ “<” (pinta krampo); krampi: fiksi per krampo' です。先週末の 'ŝutro' の用例に続く文章です。

"Ankaŭ la plankon oni atente esploris, kun la sama rezulto. La kameno estas
larĝa, sed baras ĝin kvar grandaj  krampoj.  Estas do certe, ke mia fratino
estis tute sola, kiam ŝi renkontis sian sorton. Krome, mankas ĉe ŝi
signoj de ajna perforto."

「床も徹底的に調べて、異常のないことが確認されました。煙突(暖炉:管理者による注;原文は chimney でエスペラント訳が間違えている)はかなり太いのですけれど、四本の大きな壷釘でふさがれています。ですから、あのとき(姉が自分のさだめに遭遇したとき)姉が部屋にひとりでいたことは、まちがいありません。それに、身体には乱暴されたあとも見あたりませんでした」

(2月17日)

veneno
〔名詞〕  @毒;毒物;毒薬、〔蛇・毒虫などの〕毒液。A《転義》害毒〔悪影響を与えるもの;嫌なもの〕。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'poison' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'substanco, kiu difektas aŭ mortigas vivantajn ĉelojn (aŭ tutan
individuon); veneni: mortigi per veneno' です。昨日の 'krampo' の用例に続く文章です。

 "Kio pri  veneno?"
 "La kuracistoj ekzamenis ŝin, sed trovis neniajn spurojn."
 "Do pro kio, laŭ via opinio, mortis la misfortuna damo?"
 "Estas mia kredo, ke ŝi mortis pro timego kaj nerva ŝoko. Sed mi ne
povas imagi, kio timigis ŝin."

「毒物については?」
「それも何人かのお医者さまが調べましたが、何も出てきませんでした」
「では、お気の毒なお姉さんはなぜ亡くなったとお考えですか?」
「何かひどい恐怖におそわれ、神経にショックを受けたのではないかと思います(わたしは信じています)。何に怯えたのかはわかりませんけれど」

(2月18日)

aludi
〔動詞〕  (ion, pri/al io, ke) @暗に言及する、間接的に触れる、暗示する。Aそれとなく知らせる、におわす。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'refer (to), allude' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'paroli ne pri tio, sed pri io, kio pensigas pri tio' です。下例では名詞語尾に変えています。昨日の 'veneno' の用例に続く文章です。

 "Ĉu estis ciganoj en la bieno tiutempe?"
 "Jes, preskaŭ ĉiam estas kelkaj tie."
 "Ha, kaj kion vi pensas pri tiu  aludo al bendo -- iu makulita bendo?"

「そのころ、屋敷の庭にロマたちはいましたか?」
「ええ、たいてい何人かはいます」
「なるほど。それからお姉さんが口にした『紐<バンド>』、あるいは『まだらの紐』ということばですが、何を意味しているのか、思いあたることはありませんか?」

(2月19日)

deliri
〔動詞〕  〔高熱などで一時的な〕錯乱状態にある、意識が混濁している;うわごとをいう。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'be delirious' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'esti en stato de spirita malordo, interalie kun nekonsekvenca parolado'
です。下例では「観念の具体化された物」などを示す接尾辞 '-aĵ' を付け名詞とした使っています。昨日の 'aludi' の用例に続く文章です。

 "Foje mi opinias ĝin nur freneza  deliraĵo; foje mi pensas, ke temis ne pri
bendo sed bando -- eble bando da ĝuste tiuj ciganoj en la bieno. Multaj el ili
portas makulitajn kaptukojn, kaj eble tiuj sugestis la strangan adjektivon, kiun ŝi
uzis."
 Holmso skuis sian kapon kiel homo tute ne kontanta.

「それについては、たんなるうわごとかもしれないと思いましたが、(紐<ベンド>ではなく)人の集団(バンド)のことを言っていたとも考えられます。つまり、庭(農園)にいたロマたちの一団のことです。あの人たち(の多く)はよく、頭に水玉模様のネッカチーフを巻いていますから、『まだら』というのが(彼女が使った奇妙な形容詞は)それを意味しているのかもしれませんが、わたしにはよくわかりません」
 ホームズはとても納得できないというふうに(納得できない人がするように)頭を振った。

(2月20日)

honoro
〔名詞〕  名誉。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'honor, honour' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'granda estimo montrata de aliaj al iu; sento pri sia estimindeco/valoro;
honori: montri grandan estimon' です。下例では動詞に変えて使っています。その過去形です。昨日の 'deliri' の用例に続く文章です。

 "Tiuj ĉi akvoj estas tre profundaj", li diris. "Bonvolu daŭrigi vian rakonton."
 "Post tio pasis du jaroj, kaj mia vivo ĝis lastatempe estis pli soleca ol iam. 
Antaŭ monato, tamen, kara amiko de multaj jaroj  honoris min per propono de
geedziĝo."

「かなりの難問ですね(ここらの水はとても深いですね」と、彼は言った。「)。どうぞ話をつづけてください」
「それから二年がたちました。最近までわたしは、以前にもましてさびしい生活を送っていたのですが、一ヶ月ほど前、長年の知りあいから結婚の申し込みを受けました」

(2月23日)

partio
〔名詞〕  @ [政治] 党、党派、政党、派閥。A〔争い・取引き・競技での〕一方の側(がわ)、相手。B [法律] 〔訴訟や契約などの〕当事者、…側。C [遊戯] 試合、勝負。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'party(politics; law), side, faction; match' に相当します。
Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'grupo da homoj kun samaj politikaj kaj sociaj
opinioj; unu el du flankoj en diskuto, ludo aŭ batalo' です。下例では対格語尾が付いています。先週末の 'honoro' の用例に続く文章です。

"Lia nomo estas Armitaĝo -- Percio Armitaĝo -- la dua filo de Armitaĝo
de Gruakvo, apud Redingo. Mia duonpatro ne kontraŭstaras la  partion, kaj ni
geedziĝos iam dum la printempo. Antaŭ du tagoj komenciĝis riparoj en
la okcidenta alo de la konstruaĵo, kaj la muro de mia dormoĉambro estis
breĉita; pro tio mi devis translokiĝi en la ĉambron, kie mortis mia
fratino, kaj dormi en tiu sama lito, kie ŝi dormis."

「(アーミティジ、)パーシー・アーミティジという方で、レディングに近いクレーン・ウォターの、アーミティジ家の次男です。(義)父もこの結婚には反対していませんので、わたしたちは春のうちに式をあげることになっています。ところが、二日前から屋敷の西の棟の改修工事がはじまりまして、わたしの寝室の壁に穴があけられましたので、しかたなく姉の亡くなった部屋へうつり、姉が使っていたベッドでやすまなければならなくなりました」

(2月24日)

mis-
〔接頭辞〕  @〔動詞語幹に付いて、否定的な意味を加味し、誤った・失敗した・的外れな行為を表す動詞をつくる〕A〔(まれに)名詞語幹に付いて、「良くない」との評価を表す〕。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の '(prefix) mis-' に相当します。
Baza E Radikaro (la  2a eldono) では '[ne ĝuste; erare] (misprononci,
misaŭdi, miskalkuli, miskompreni, mistraduki, mispaŝi, misgluti,...)' です。下例では形容詞語尾を付けて使っています。接頭辞も普通の単語として使える、エスペラントの面白いところです。昨日の 'partio' の用例に続く文章です。

"Do imagu mian hororon hieraŭ nokte, kiam, kuŝante sendorma kaj
pripensante ŝian teruran sorton, mi subite aŭdis en la nokta silento la
mallaŭtan fajfon, kiu anoncis ŝian morton. Mi salte leviĝis kaj lumigis
la lampon, sed nenio ŝajnis misa  en la ĉambro."

「そして、ゆうべのことです。姉の恐ろしい最後(運命)を思い出しながら、寝つけないまま横になっていますと、突然、夜の静けさをやぶって口笛が聞こえてきたのです。姉の死の前ぶれとなった、あの低い口笛の音でした。(だから、)わたしがどんなにぞっとしたか、どうぞお察しください。わたしはすぐにとび起きてランプをつけましたが、部屋のなかには何も(おかしなものは)見あたりません」

(2月25日)

saĝa
〔形容詞〕  @賢い、賢明な。(1)〔人〕。(2)〔行為〕。A《古義》 = inteligenta (理解力のある)。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'wise' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'kiu konas respondon al multaj demandoj pri la vivo, kaj la diferencon inter
bono kaj malbono' です。下例では語尾を変え副詞として使っています。昨日の 'mis-' の用例に続く文章です。

"Mi estis tamen tro skuita por enlitiĝi denove, do mi vestis min, kaj tuj kiam aperis
la taglumo, mi ŝteliris suben. Mi luis kariolon ĉe la apuda gastejo Krono kaj
veturis al Lederhedo, de kie mi venis ĉi-matene nur por renkonti vin kaj peti vian
konsilon."
 "Vi agis  saĝe", diris mia amiko. "Sed ĉu vi rakontis al m ĉion?"

「でも、おそろしくてベッドにもどる気にならないので、そのまま服を着てしまいました。そして夜が明けると(すぐに)、こっそり屋敷を(下へ)抜け出し、むかい(近く)の宿屋の<クラウン亭>でドッグ・カートを雇ってレザーヘッド駅まで行きました。そのあとは、とにかくあなたに相談にのっていただきたい一心でこちらにうかがったというわけです」
「それは賢明でした(」と、わたしの友人が言った。「)。ところで、お話はそれで全部ですか?」

(2月26日)

franĝo
〔名詞〕  @ [服飾] フリンジ、縁飾り、房べり。A [物理学] 〔明暗の〕干渉じま。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'fringe' に相当します。下例では動詞として使っています。その過去形です。昨日の 'saĝa' の用例に続く文章です。

 "Jes, ĉion."
 "Ne, fraŭlino Rojloto. Vi ŝirmas vian duonpatron."
 "Nu, kion signifas tio?"
 Responde, Holmso suprenŝovis la krispon el nigra punto, kiu  franĝis la
manon kuŝantan sur la genuo de nia vizitantino. Kvin nigre bluaj makuletoj, la
postsignoj de kvin fingropintoj, estis videblaj sur la blanka pojno.

「はい、なにもかも申しあげました」
「いや、ストーナー(ロイロット)さん、まだお話されていないことがありますね。あなたは義理のお父さんをかばっているようだ」
「まあ、どういうことでしょう」
 返事をするかわりに、ホームズはストーナー嬢(われらの訪問者)が膝においている手の、袖口の黒いレース飾りをまくりあげた。白い手首に、五本の指のあとらしい五つの小さな青あざができていた。

(2月27日)

kontuzi
〔動詞〕  打撲傷を負わせる。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'bruise' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'kaŭzi (per frapo,...), ke sango disfluas en karnon; kontuzaĵo: "blua
makulo" (post forta frapo, falo,...)' です。下例では過去受動態の語尾 '-it' を付け、さらに形容詞語尾と対格語尾を付けています。昨日の 'franĝo' の用例に続く文章です。

 "Oni kruele traktis vin", diris Holmso.
 La damao ruĝiĝis profunde kaj kovris sian  kontuzitan pojnon. "Li estas
malmola viro", ŝi diris, "kaj eble li apenaŭ konscias pri sia propra forto."
 Sekvis longa silento, dum kiu Holmso apogis sian mentonon sur la manojn kaj
rigardadis en la kraketantan fajron.

「ずいぶんひどい扱いを受けているようですね」
ストーナー嬢(その貴婦人)は真っ赤になって、あざのついた手首をかくした。「父(彼)はとても気性が激しいものですから(」と彼女は言った。「)。それに、(おそらく)自分の力がどれほど強いかわかっていないのです」
 長い沈黙がつづいた。そのあいだホームズは、両手にあごをのせて、パチパチと音をたてて燃える暖炉の火をじっと見つめていた。

(3月1日)

detala
〔形容詞〕  @詳しい、詳細な、細かな。A小売の。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。名詞形 'detalo' が 'detail; retail' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では名詞形について 'ero, malgranda parto de io (plano, bildo,
teksto,...)' です。下例では名詞形に、さらに複数語尾と対格語尾を付けています。先週末の
'kontuzi' の用例に続く文章です。

 "Tio ĉi estas afero tre profunda", li diris finfine. "Mil  detalojn mi dezirus ekkoni
antaŭ ol decidi pri nia estonta agado. Tamen ni ne malŝparu eĉ
momenton. Se ni venus al Stokmorano hodiaŭ, ĉu ni povus ekzameni tiujn
ĉambrojn sen la scio de via duonpatro?"

「これはかなり難解な事件です」ようやく彼が口を開いた。「行動方針(これからの行動)を決める前に、くわしく知っておかなければならないことがたくさんあります。とはいえ、ぐずぐずしてはいられません。これから(今日)ストーク・モーランへうかがったら、ロイロット博士(あなたの義理のお父さん)に知られずに問題の部屋を調べることができますか?」

(3月2日)

esplori
〔動詞〕  @ (ion, ĉu) 〔未知の物を究明するため〕調査する、探求する。A (ion) 探索する、踏査する。B [法律] <事件を>審理する、調査する;<証人などを>取り調べる。C [医学] 診断的検査をする。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'investigate; explore' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'rigardi, por malkovri ion nekonatan aŭ kaŝitan' です。下例では語尾を変え名詞とし、さらに対格語尾を付けています。昨日の 'detala' の用例に続く文章です。

 "Efektive, li parolis pri vizito al la urbo hodiaŭ pro iu tre grava afero. 
Verŝajne li restos for la tutan tagon, do nenio malhelpus vian  esploron. 
Ni havas dommastrinon nun, sed ŝi estas maljuna kaj malsaĝa, kaj
mi povus facile forturni ŝin."
 "Bonege. Ĉu vi emas veni, Vatsono?"
 "Tutcerte."

「はい、うまいぐあいに(実際)、父(彼)はきょうは大事な用件があってロンドンへ出かけると言っていました。一日じゅう留守にしているはずですので、何の問題も(あなたの捜査の邪魔は何も)ないと思います。いま家政婦がひとりおりますが、年をとってすこしぼけておりますから、お邪魔にならないようにするのはかんたんです」
「そいつは好都合だ。ワトスン、きみも行ってくれるだろうね?」
「もちろんだ」

(3月3日)

trakti
〔動詞〕  @ (kun iu + ion) 交渉する、商談する。A (ion + iel) 取り扱う、処遇する。B (ion,
pri io) <問題などを>論じる、扱う、テーマにする。C (ion + per io) [医学] 処理する、処置する; [工学] 処理する; [コンピュータ] = prilabori (処理する)。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'treat, deal with' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'diskuti pri iu afero por veni al iu rezuto; esplori temon; prilabori ion;
(laŭ iu maniero) agi al iu persono' です。'esplori' の用例に続く文章です。

 "Do ni ambaŭ venos. Kion vi mem faros, sinjorino?"
 "Estante nun en la urbo, mi volas  trakti unu-du aferojn. Mi tamen revenos per la
tagmeza trajno, por ke mi estu tie je via alveno."
 "Kaj vi atendu nin en la frua posttagmezo. Mi mem devas prizorgi kelkajn negocajn
aferetojn. Ĉu vi ne restos kaj matanmanĝos?"

「では、ふたりでいかがいます。あなたはこれからどうされますか?」
「せっかくロンドン(町)へ出てきましたので、ひとつ二つ用事をかたづけておきたいと思います。でも、お二人の到着に間に合うよう、十二時(正午)の汽車で帰ります」
「では、午後早めにうかがいましょう。ぼくもそれまでにかたづけなくてはならない仕事がいくつかありますし。すこしお待ちになれば、朝食をごいっしょできますが?」

(3月4日)

konfidi
〔動詞〕  @ (ion + al io) 〔信頼して〕ゆだねる、託す。A (ion + al iu) 〔信頼して〕打ち明ける。B《古義》信頼する、信用する、 = fidi.   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'entrust, confide; have confidence (in)' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'esti certa pri la honesteco, kompetenteco, valoro de
iu/io; transdoni taskon al iu, estante certa, ke tiu bone plenumos ĝin' です。下例はその過去形です。'trakti' の用例に続く文章です。

 "Ne, mi devas iri. Mia koro jam malŝarĝiĝis pro tio, ke mi  konfidis al
vi mian problemon. Mi antaŭĝuas vidi vin denove, ĉi-posttagmeze." 
Ŝi faligis la densan, nigran vualon antaŭ sia vizaĝo kaj glitiris el la
ĉambro.

「いえ、もう失礼します。心配事を打ち明けましたら、気持ちがすっかり楽になりました。午後にまたお目にかかるのを楽しみにしております」ストーナー嬢(彼女)は厚い黒のヴェールを顔におろして、静かに(すべるように)部屋を出ていった。

(3月5日)

minaci
〔動詞〕  @ (iun) 〔人が〕<人を>脅す、脅迫する。A (al iu + -i/ke) <行為を>するぞと脅す、する恐れがある。B (al iu, ion) 〔物・事が〕脅す、〔危険が〕迫る。C (V, -i) 〔悪いことが〕起きる恐れがある。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'threat(en), menace' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'promesi fari ion malbonan aŭ malutilan' です。下例は語尾を変え、形容詞として使っています。昨日の 'konfidi' の用例に続く文章です。

 "Kaj kion vi opinias pri ĉio ĉi, Vatsono?" demandis Ŝerloko Holmso. 
kliniĝante malantaŭen sur sia seĝo.
 "Ĝi ŝajnas al mi tre malluma kaj  minaca afero."
 "Sufiĉe malluma kaj sufiĉe  minaca."

「さてワトスン、きみはこの事件をどう思う?」ホームズは椅子の背にもたれながら言った(たずねた)。
「じつに陰惨で無気味な事件だと思う」
「そう、まさしく陰惨で、かつ無気味な事件だ」

(3月8日)

solida
〔形容詞〕  @強固な、堅固な。(1)頑丈な、がっしりした。(2)確固とした。Aすきまのない、(1)中身のつまった。(2)充実した、十分な。B堅実な、信頼できる; [経済] 〔財政的に〕堅実な、債務支払い能力を有している。C [物理学] 固体の。D [数学] 立体の。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'solid' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では名詞形 'solido' について 'io tre firma; ne likvo, ne gaso' です。下例では複数語尾を付けています。エスペラントでは、形容詞にも複数語尾を付けます。先週末の 'minaci' の用例に続く文章です。

 "Se la damo tamen pravas, ke la plankoj kaj muroj estas  solidaj,  kaj la
pordo, fenestro, kaj kameno estas netrapaseblaj, do ŝia fratino estis
sendube sola, kiam ŝi renkontis sian misteran sorton."
 "Kio do pri tiuj noktaj fajfoj, kaj kio pri la tre strangaj vortoj de la mortanta virino?"

「だが、もし彼女(あの貴婦人)の言うように床や壁に異常がなく(がしっかりしていて)、ドアも窓も煙突(暖炉)も出入り不可能だったんだとすると、謎の死を遂げた姉がひとりでいたのはまちがいないな」
「するとあの夜になると聞こえてくる口笛や、姉が死にぎわにもらした奇妙なことばは、どういうことになるんだい?」

(3月9日

stango
〔名詞〕  @〔各種の〕棒、さお。A [キリスト教] 司教杖。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'rod, pole, spar' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'longa, maldika, rekta objekto, ofte el metalo' です。下例では複数語尾を付けています。昨日の 'solida' の用例に続く文章です。

 "Mi tute ne scias."
 "Kiam oni konsideras kune la ideojn pri noktaj fajfoj, la ĉeeston de ciganoj kiuj
intime interrilatas kun tiu maljuna doktoro, la fakton, ke la doktoro sendube havas
motivon por malhelpi la edziniĝon de sia duonfilino, la aludon de la mortantino pri
bendo, kaj finfine la fakton, ke fraŭlino Helena Stonero aŭdis metalan
tintegon eble kaŭzitan de unu el tiuj metalaj stangoj, kiuj sekurigas la
ŝutrojn, refalante en sian lokon, ŝajne ekzistas bona kialo por supozi, ke la
mistero solviĝos laŭ tiaj indikoj."

「わからんな」
「夜中になると口笛が聞こえたこと、博士と親しいロマの一団がいたこと、博士には義理の娘の結婚を妨害しようとする十分な理由があること、姉が死にぎわにバンドということばを口走ったこと、そして最後に、ヘレン・ストーナー嬢が金物の落ちるような音を聞いていること−これは鎧戸の(を丈夫にしている)鉄棒がもとのところへはまり込んだ音かもしれないが−以上の事実をつきあわせれば、謎に対するひとつの説明になるんじゃないだろうか」

(3月10日)

teorio
〔名詞〕  理論;学理、学説;〔一般に〕セオリー、方法論;〔実践に対して〕理屈。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'theory' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'pripensado de reguloj, laŭ kiuj oni faru ion, tion ne farante; teoria:
(ankaŭ:) en la praktiko ne farebla/farata' です。昨日の 'stango' の用例に続く文章です。

 "Sed kion do faris la ciganoj?"
 "Mi ne povas imagi."
 "Mi vidas multajn malfacilaĵojn en  teorio tia."
 "Ankaŭ mi. Ĝuste pro tio ni iros hodiaŭ al Stokmorano. Mi volas
ekscii, ĉu la malfacilaĵoj estas fatalaj, aŭ ĉu klarigoj povas forigi
ilin. Sed kion je la nomo de la diablo!"

「だとすると、ロマはいったい何をしたんだろう」
「そこまではまだわからないな」
「いまの説明には無理な点がいろいろあるね」
「もくもそう思う。だからこそ、きょうストーク・モーランまで出かけるのさ。その無理な点が致命的なものか、あるいはなんとか説明のつくものなのかをたしかめたいんだ。−おや、いったい何だ!」

(3月11日)

gamaŝo
〔名詞〕  きゃはん、ゲートル。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'gaiter' に相当します。下例では複数語尾が付いています。昨日の 'teorio' の用例に続く文章です。

 La ekkrio tiriĝis el mia kunulo pro tio, ke la pordo ĵete malfermiĝis,
kaj en ĝia aperturo kadrigis sin grandega viro. Lia kostumo estis kurioza
miksaĵo profesia kaj agrikultura, kun nigra, cilindra ĉapelo, longa redingoto,
paro da altaj  gamaŝoj kaj ĉasista vipeto svingiĝanta en lia mano.

 ホームズ(わが連れ合い)がいきなり大声を出したのは、突然部屋のドアがバタンと開いて、大男が戸口にあらわれたからだ。男は黒のシルクハットに長いフロック・コートを着て、膝までの長いゲートルを巻き、狩猟用の鞭を手にしていた(手でゆらしていた)。医者(職業上)の格好と農夫の格好が混ざったような、おかしな風体だった。

(3月12日)

flava
〔形容詞〕  @黄色い。A〔Flava〕 [地名] 黄〔の意味〕:la Frava Rivero 黄河。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'yellow' に相当します。下例では語尾を変え副詞にしています。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'kun koloro de matura citrono, kun koloro
simila al tiu de oro; ovoflav(aĵ)o : flava interna parto de ovo' です。昨日の 'gamaŝo' の用例に続く文章です。

Tiel alta estis li, ke lia ĉapelo eĉ tuŝetis la supron de la pordokadro,
kaj lia larĝo ŝajnis etendiĝi de unu flanko ĝis la alia. Granda
vizaĝo, stampita per mil sulketoj, flave bruligita de la suno, kaj markita de
ĉia malica pasio, turniĝis de unu el ni al la alia.

とにかくとんでもない大男で、帽子は鴨居にふれているし、横幅も戸口をふさがんばかりだ(こちらの端からあちらの端まで広がっているようだった)。褐色に日やけしたしわだらけの大きな顔が、わたしたちの顔を交互ににらみつけていた。

(3月15日)

avantaĝo
〔名詞〕  有利な立場、利点、優越性。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'advantage' に相当します。下例では対格語尾を付けています。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'tio, kio donias pli da utilo, profito, sukceso'
です。先週末の 'flava' の用例に続く文章です。

La kavaj, galoplenaj okuloj, kaj la alta, mallarĝa, osteca nazo iom donis al li la
aspekton de atakema, maljuna rabobirdo.
 "Kiu el vi estas Holmso?" demandis la aperaĵo.
 "Tio estas mia nomo, sinjoro; sed vi havas la  avantaĝon", kviete diris mia kunulo.
 "Mi estas doktoro Grimzbio Rojloto, de Stokmorano."

いかにも邪悪な相がきざまれた顔の落ちくぼんで怒りを含んだ目、そして肉のうすいとがった鼻は、老いても荒々しい猛禽類を思わせた。
「どっちがホームズだ?」大男が言った。
「ぼくです(それはわたしの名前です)が、はて、どなたでしたかな(わたしをご存知らしいが、わたしは知りませんが)?」ホームズ(わたしの同伴者)は落ちつきはらっている(静かに言った)。
「ストーク・モーランのグリムズビー・ロイロット博士だ」

(3月15日)

spuro
〔名詞〕  @〔人や動物の〕足跡、 = piedsigno; 〔車の〕わだち;航跡;〔スキーの〕シュプール;[物理学] 飛跡。A〔犯行・事故などの〕痕跡(こんせき)、形跡。B輪間、軌間。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'trace, footprint, trail' に相当します。下例では動詞に変え、その過去形として使っています。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'postsigno,
piedsigno; spuri: serĉi, sekvi spurojn' です。昨日の 'avantaĝo' の用例に続く文章です。

 "Ĉu vere, doktoro", diris Holms senemocie. "Bonvolu sidiĝi."
 "Mi faros nenion tian. Mia duonfilino estis ĉi tie. Mi  spuris ŝin. Kion
ŝi diris al vi?"
 "Estas iomete malvarme por la sezono", diris Holmso.
 "Kion ŝi diris al vi?" kriegis la maljunulo furioze.

「ああ、博士でしたか。どうぞおかけください」(無感情にホームズが言った。)
「そんな必要はない(そんなことをわたしはしない)。わしの義理の娘がここへきただろう。後をつけてきたんだから、まちがいない。娘はなにをしゃべった?」
「この時季にしてはいささか寒いようですな」(と、ホームズが言った。)
「娘が何をしゃべったかと聞いとるんだ!」老人は(狂ったように)わめきたてた。

(3月17日)

krokuso
〔名詞〕  [植物] クロッカス(属の総称)〔サフランもこの属〕。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'crocus' に相当します。下例では複数語尾を付けています。昨日の 'spuro' の用例に続く文章です。

 "Mi tamen aŭdis, ke la  krokusoj estas promesplenaj", daŭrigis mia
kunulo, neperturbite.
 "Ha! Vi ignoris min, ĉu?" diris nia nova vizitanto, paŝante antaŭen kaj
skuante sian vipeton. "Mi konas vin, vi kanajlo! Mi aŭdis pri vi antaŭe. Vi
estas Holmso, la enmiksiĝemulo."
 Mia amiko ridetis.

「しかし、今年はクロッカスのできがいいそうですね」(とわたしの同伴者が調子を乱さずに続けた)。
「ふん、どぼける気か!」博士(わたしたちの新しい訪問者)はぐいと一歩前へ出ると、鞭を打ち振りながら叫んだ。「この悪党め! おまえのことは聞いておるぞ。おせっかい屋のホームズだろうが!」
 ホームズはにこりとした。

(3月18日)

korto
〔名詞〕  〔建物や塀などで囲まれた〕庭。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'court, (cout)yard' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'terpeco inter aŭ apud domoj; ne-kampa parto de bieno,
biendom(ar)o; kortego: domo de reĝo, reganto,..., kun funkciuloj' です。下例では固有名詞として使われています。昨日の 'krokuso' の用例に続く文章です。

 "Holmso, la entrudiĝema ĝenulo!"
 Lia rideto iĝis pli larĝa.
 "Holmso, la moŝtulo de la Skotlanda  Korto!"
 Holmso kore ridklukis. "Via konversacio estas ege amuza", diris li. "Kiam vi eliros,
fermu la pordon, ĉar mi sentas trablovon."

「でしゃばり屋のホームズめ!」
ホームズはさらににこにこした。
「スコットランド・ヤードの小役人めが!」ホームズはとうとう(心から)くすくす笑いだした。「じつに愉快なことをおっしゃいますな(」と彼は言った)。お帰りのときはドアを閉めるのをお忘れなく。すきま風がひどくてかないません」

(3月19日)

aŭdaci
〔動詞〕  (-i) あえて・・・する、思い切って・・・する;〔へりくだった文面で〕厚かましくも・・・する。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'dare' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では形容詞形 'aŭdaca' に対し 'kuraĝa malgraŭ konataj
danĝeroj aŭ problemoj' です。昨日の 'korto' の用例に続く文章です。

 "Mi eliros, kiam mi estos dirinta tion, kion mi volas diri. Ne  aŭdacu
enmiksiĝi en miajn aferojn. Mi scias, ke fraŭlino Stonero estis ĉi tie. 
Mi spuris ŝin! Estas danĝere kontraŭi min! Jen vidu." Li rapide
paŝis antaŭen, kaptis la fajrostangon, kaj kurbigis ĝin per siaj
grandegaj brunaj manoj.

「言うことだけ言えばすぐに出てゆくわ。いいか、わしらのことにちょっかいは出すな。ストーナーの娘がここへきたことはわかっとるんだ−あとをつけてきたんだからな! わしを敵にまわすと大けがをするぞ! 見るがいい」ロイロットは暖炉に向かってつかつかと歩み寄ると、火掻き棒をつかみ、日焼けした大きな手でぐいとばかりにねじ曲げてしまった。

(3月23日)

graŭli
〔動詞〕  ごろごろいう;〔犬などが〕怒ってうなる;〔楽器などが〕ガーガー [ギーギー] と悪い音を出す。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'growl' に相当します。先週末の 'aŭdaci' の用例に続く文章です。

 "Vi nepre tenu vin for de miaj manoj", li  graŭlis, kaj ĵetinte la torditan
stangon en la kamenon, li paŝis el la ĉambro.
 "Li ŝajnas tre afabla persono", diris Holmso, ridante.

「わしに近づけばこうなるんだぞ。おぼえておけ!(わしの手の届くところには決して近づくなよ)」博士(彼)はそうどなりつけると、ねじ曲げた火掻き棒を暖炉へ放り込んですたすたと部屋を出ていった。
「なかなか面白い(愛想のいい)じいさんじゃないか」ホームズは笑いながら言った

(3月24日)

rekta
〔形容詞〕  @まっすぐな、一直線の。A直接の;直行の。B直立した。C [数学] 〔角が〕直角の。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'straight; direct' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'sen kurboj, sen flankeniĝoj; tiel ke du punktoj estas ligitaj per plej
mallonga linio; tiel, ke la vojo estas plej mallonga; (pri angulo:) orta (90°); rekto: rekta linio' です。下例では「その状態へ変わらせる」ことを示す接尾辞 '-ig' を付け、動詞として使っています。その過去形です。昨日の 'graŭli' の用例に続く文章です。

"Mi ne estas tiom pezkorpa, sed se li estus restinta, mi eble montrus al li, ke mia
manpremo ne estas multe pli malforta ol la lia." Parolante, li prenis la ŝtalan
stangon kaj, per rapida movo,  rektigis ĝin denove.

「ぼくはあんな大男じゃないが、もうすこしいてくれれば、腕力じゃひけをとらないところを見せてやれたんだがね」そう言いながら彼は鉄の火掻き棒を拾いあげると、ぐいと力をいれて(すばやい動きで)元どおりにまっすぐにした。

(3月25日)

impertinenta
〔形容詞〕  無礼な、無作法な。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'impertinent' に相当します。昨日の 'rekta' の用例に続く文章です。

 "Imagu, li estis tiel  impertinenta, ke li konfuzis min kun la polico! Tiu ĉi
okazaĵo tamen spicas nian enketon, kaj mi nur esperas, ke nia amiketo ne
suferos pro sia malprudento, ke ŝi permesis al tiu bruto spuri ŝin."

「しかし(考えてもみてくれ)、ぼくをヤードの刑事と混同するとは、あきれた(無礼な)話だ。おかげでますます捜査に興味がわいてきたよ。ただ、ストナー嬢(わたしたちの大事な友人)があいつ(あの野獣)にあとをつけられたのはいささか軽率だったな。このうえ何事もなければいいが」

(3月26日)

promeni
〔動詞〕  (V) 散歩する。《注意:必ずしも徒歩とは限らず、自転車やボートなどで気晴らしに行くことも含まれる》   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'go for a walk, drive, ride  etc' に相当します。Baza 
E Radikaro (la  2a eldono) では '(piede) iri por plezuro' です。下例では未来形として使っています。昨日の 'impertinenta' の用例に続く文章です。

"Kaj nun, Vatsono, ni mendu matenmanĝon, kaj poste mi  promenos al la
Doktora Komunumo, kie mi esperas trovi informon, kiu eble helpus nin pri tiu ĉi
aferon."

「さあワトスン、朝食にしようじゃないか。そのあとぼくは登記所(ドクターズ・コモンズ)まで行って(散歩して)、(この件について)参考になりそうな資料をさがしてくるつもりだ」

(3月30日)

testamento
〔名詞〕  @ [法律] 遺言;遺言書;遺贈。A《転義》後世へ伝えるメッセージ。B [キリスト教] 〔神と人との間の〕聖約;聖約書。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'will; testament' に相当します。下例では対格語尾が付いています。先週末の 'promeni' の用例に続く文章です。

 Preskaŭ je la unua horo, Ŝerloko Holmso revenis de sia ekskurso. En sia
mano li tenis folion de blua papero kovritan per skribaĉo de notoj kaj ciferoj.
 "Mi vidis la  testamenton de la mortinta edzino", diris li. 

 (シャーロック・)ホームズが外出先(遠出)からもどったのは、午後一時近くだった。手に持った青い紙には、文字や数字がいっぱい書きこんであった。
「亡くなった夫人の遺言書を見てきたよ(」と、彼は言った。)

(3月31日)

determini
〔動詞〕  @<意味・範囲・値などを>定める、限定する;〔計って〕決める。A [言語学] 限定する。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'determine (a question;  grammar, mathematics)' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'precize konigi al si, kio aŭ kia estas io
ne jam konata (laŭ signifo, amplekso, kondiĉo, nomo, enhavo,...)' です。昨日の 'testamento' の用例に続く文章です。

"Por  determini ĝian ĝustan sencon, mi devis kalkuli la aktualajn prezojn de
la investaĵon, kiujn ĝi koncernas. La jara enspezo je la tempo de ŝia
morto estis apenaŭ 1100 pundoj, sed nun, pro la falo de agrikulturaj prezoj,
ĝi estas ne pli ol 750 pundoj."

「遺産の内容を正確に知るためには、遺言状に関わる投資物件の、現在の評価額を知ら(考慮し)なければならない。死亡当時の彼女の年収は千百ポンド近くあったが、いまは農産物の価格が下落したため、七百五十ポンド足らずになってしまった」

(4月1日)

motivo
〔名詞〕  @動機、理由。A [芸術] 〔芸術作品などの〕主題、モチーフ;制作対象。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'motive; motif' に相当します。Baza E Radikaro (la
2a eldono) では 'io, kio igas iun aĝi aŭ konduti tiel aŭ tiel; malgranda parto
de muzikaĵo, kiel bazo de pli grandaj partoj aŭ kun aparta signifo; (ripetata)
desegnaĵo (sur muro, en ŝtofo,...); motivi: prezenti motivo(j)n por agado aŭ
konduto' です。下例では複数語尾と対格語尾が付いています。昨日の 'determini' の用例に続く文章です。

"Ĉiu filino pretendi enspezon de 250 pundoj okaze de edziĝo. 
Evidentiĝas do, ke se ambaŭ junulinoj estus edziniĝintaj, tiu belulo
havus nur etan sumon, kaj eĉ unu el ili tre grave damaĝus lin. Mia matena
laboro ne estis vana, ĉar ĝi pruvis, ke li havas la plej fortajn  motivojn por
kontraŭstari ion ajn tian."

「ふたりの娘は、結婚したらそれぞれ年に二百五十ポンドずつもらう権利がある。つまり、娘がひとり結婚しただけでもあの男(美男子)には相当な痛手だが、ふたりとも結婚してしまったら、それこそわずかな収入しか残らないわけだ。午前中に手間をかけて調べたのは無駄じゃなかった。あいつには娘の結婚を(そんなことすべてを)じゃまする強い動機があると、これではっきりしたんだからね」

(4月2日)

nodo
〔動詞〕  @〔ひもや鋼の〕結び目、ゆわえ目。A〔道の交わる〕交通の要所、分岐点;複数の物が交わる場所。B〔さまざまな要素がからまり合う〕(事件・問題・物語の)核心、要。C [植物]〔樹木・竹の〕節、こぶ;〔葉・枝の〕付け根;〔木材の〕節;〔体の〕節くれだった部分。D [医学] 結節: [電気] ノード、回路網の分岐点; [天文] 交点; [物理学] 定常波(定常振動)の節、不動点;〔光学系の〕節点; [数学] 〔曲線の〕結節点;〔グラフ理論の〕節。E [海洋] ノット〔毎時一海里の速度、 = knoto 。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'knot' に相当します。Baza E Radikaro (la
2a eldono) では 'interplektita ligo de du ŝnuroj, fadenoj,...; punkto, kie
renkontiĝas pluraj (fer)vojoj,...; centra punkto de problemo; nodi: fari nodon (en
ŝnuro; ligi (ŝnuroj) per nodo' です。下例では動詞の原形に変えて使っています。昨日の 'motivo' の用例に続く文章です。

"Kaj nun ni devas hasti. Vatsono, aparte ĉar la maljunulo scias, ke ni
interesiĝas pri liaj aferoj; do se vi pretas, ni voku fiakron kaj veturu al Vaterlo. Mi
estus tre danka, se vi enpoŝigus vian revolveron. Pistolo estas bonega argumento
kontraŭ sinjoroj, kiuj kapablas  nodi ŝtalajn fajrostangojn. Nur tio kaj
dentobroso estas, mi pensas, ĉio bezonata."

「ワトスン、こうなったらぐずぐずしてはいられない。ぼくらが事件(彼の仕事)に首をつっこんだことをあの男に知られてしまったんだから、なおさらだ。用意がよければ、すぐ辻馬車を呼んでウォータールー駅へ急ごう。ポケットにリヴォルヴァーをしのばせていってくれるとありがたい。鉄の火掻き棒をかんたんにねじ曲げるような男(たち)が相手なんだから、イリー二号ピストル(管理者の注:原作では、ピストルでなく、Eley's No. 2 とある)のほうが話をつけやすい。それと歯ブラシさえあれば十分だ」

(4月5日)

perfekta
〔形容詞〕  @完全な、完全無欠な、完ぺきな、申し分のない。A [言語学] 完了相の。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'perfect' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'tute tia, kia ĝi devas esti; senmanka' です。先週末の 'nodo' の用例に続く文章です。

 Ĉe Vaterlo ni bonŝance trafis trajnon al Lederhedo, kie ni luis kabrioleton
ĉe la stacia gastejo kaj veturis kvar aŭ kvin mejlojn laŭ la belaj vojetoj
de Surio. Perfekta  estis la tago, kun brila suno kaj kelkaj lanecaj nuboj sur la
ĉielo.

 ウォータールー駅に着くと、レザーヘッド行きの汽車にうまく間に合った。レザーヘッド(そこ)からは、駅の宿屋で雇ったトラップ馬車に乗って、サリー州の美しい田舎道を走る四、五マイルの道中だ。空は申し分のない上天気で、太陽が輝き、綿のようなちぎれ雲が二、三浮かんでいた。

(4月6日)

heĝo
〔名詞〕  生け垣。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'hedge' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'barilo, ŝirmilo el plantoj' です。下例では複数語尾が付いています。昨日の'perfecta' の用例に続く文章です。

Sur la arboj kaj apudvojaj  heĝoj ĵus ĝermis la unuaj verdaj
branĉetoj, kaj la aero plenis je la agrabla odoro de malseketa grundo. 
Almenaŭ al mi, ŝajnis stranga la kontrasto inter la dolĉa promeno
de la printempo kaj tiu misaŭgura afero, pri kiu ni okupiĝis.

あたりの木々や道ばたの生垣はちょうど新芽をふきだしたころで、湿った土のここちよい匂いがあたりに満ちていた。こののどかな春のきざしと、自分たちがこれから行く先の不気味な事件とは、ひどく奇妙な対照をなしているように(少なくともわたしには)思われた。

(4月7日)

paŝti
〔動詞〕  @放牧する、<家畜に>牧草を食(は)ませる。A [聖書] <信者を>導く。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランク外の単語です。英国語の 'pasture' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'konduki brutojn (bovojn, kaprojn, ŝafojn,...) sur herbejo, erikejo, por ke ili
manĝu berbon, erikon,...' です。下例では「常用・常態の場所」を示す接尾辞 '-ej' を付け名詞とし、さらに複数語尾を付けています。昨日の 'heĝo' の用例に続く文章です。

Mia kunulo sidis en la antaŭo de la kabrioleto kun la brakoj kunfalditaj, la
ĉapelo tirita malsupren antaŭ la okuloj, kaj la mentono apogita sur la brusto,
plej prodfunde pensante. Sed subite li saltetis, frapetis mian ŝultron kaj indikis
super la  paŝtejoj.
 "Jen, rigardu!" diris li.

ホームズ(わたしの連れ)は馬車の前の席にすわって、腕を組んでいる。帽子をまぶかにかぶり、あごを胸にうずめてじっと考えこんでいた彼が、突然はっと身を起こしてわたしの肩をたたき、牧場のむこうを指さした。
「あれを見たまえ!」(と彼は言った。)

(4月7日)

deklivo
〔名詞〕  斜面、坂。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランク外の単語です。英国語の 'slope, gradient, incline; hillside' に相当します。
Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'surfaco ne horizontala kaj ne vertikala; surfaco,
kiu je unu flanko estas alta kaj je la alia flanko malalta' です。昨日の 'paŝti' の用例に続く文章です。

 Arbokovrita parko sterniĝis supren laŭ malkruta  deklivo, densiĝinta
al bosko ĉe la pinto. Inter la branĉoj elstaris la grizaj gabloj kaj alta firsto de
tre malnova domego.

 樹木がうっそうと茂る広大な庭園がゆるやかな斜面にひろがり、上のほうではこんもりした森になっている。枝のあいだから、古めかしい屋敷の灰色の破風と高い棟木がのぞいていた。

(4月8日)

pado
〔名詞〕  〔野や林の〕小道。   《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'path, trail' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'vojeto (precipe por piedirantoj) (en arbaro, ĝardeno,...)' です。下例では対格語尾が付いています。昨日の 'deklivo' の用例に続く文章です。

 "Ĉu Stokmorano?" diris li.
 "Jes, sinjoro, jen la domo de Doktoro Grimzbio Rojloto", respondis la veturigisto.
 "Okazas iom da konstruado tie," diris Holmso; "ĝuste tien ni iras."
 "Jen la vilaĝo", diris la veturigisto, indikante al grupo da tegmentoj iom for kaj
maldekstre; "tamen se vi volas atingi la domon, estos pli mallonge transpaŝi tiun
ĉi ŝtupbarilon kaj sekvi tiun  padon tra la kampoj. Jen ĝi, kie
promenas la damo."

「あれがストーク・モーランだね?」(と、彼が言った。)
「へえ、グリムズビー・ロイロット博士のお屋敷でさ」ホームズの問いに御者が答えた。
「あそこで屋敷の工事をしているはずだ。そこへ行きたいんだが」(と、ホームズが言った。)
「村はあっちですよ」御者は左手のすこし離れたところに屋根がかたまっているのを指さした。「ですが、お屋敷へ行かれるんなら、この踏み越し段を越えて畑の小道を歩いていったほうが近道だ。ほれ、あのご婦人が歩いとる道でさ」

(4月12日)

ombro
〔名詞〕  @陰(かげ)。A影(かげ); [印刷] 〔文字の〕影。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'shadow; shade' に相当します。Baza E Radikaro (la  
2a eldono) では 'malpli hela loko, ne aŭ malpli prilumata (ankaŭ en formo de
figuro); ombri: ĵeti ombron sur; malpliheligi' です。下例では動詞 'ombri' とし、その能動態現在形に副詞語尾を付けて使っています。先週末の 'pado' の用例に続く文章です。

 "Kaj la damo, mi supozas, estas fraŭlino Stonero", rimarkis Holmso,  ombrante
siajn okulojn. "Jes, mi opinias, ke ni sekvu vian konsilon."
 Ni eliris, pagis la vojaĝkoston, kaj la kabrioleto klakete ekiris reen laŭ sia
vojo al Lederhedo.

「あれは(そしてあの夫人は、思うに)ストーナーさんらしいな」ホームズは顔に手をかざしながら言った。「なるほど、きみの言うとおり、ここでおりたほうがよさそうだ(きみの助言にしたがおう)」
わたしたちは馬車をおりて料金を払った。馬車は来た道をレザーヘッドのほうへ(ガタガタ音を立てながら)ひき返していった。

(4月13日)

specifa
〔形容詞〕  @特定の、特有な、独特の。A [物理学] 比の。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'specific' に相当します。昨日の 'ombro' の用例に続く文章です。

 "Ŝajnas utile", diris Holmso dum ni grimpis la ŝtupbarilon, "ke tiu viro
supozu, ke ni venis ĉi tien kiel arĥitektoj, aŭ por iu  specifa afero.  
Tio eble malhelpos lian klaĉadon.  Bonan posttagmezon, fraŭlino Stonero.
Vi vidas ke ni plenumis nian promeson."

「御者(あの男)にはぼくらを建築の仕事かなにか(特別な仕事)で来たとでも思わせておいたほうがいいと思ってね」ホームズは踏み越し段を越えながら言った。「そのほうが(彼によって)つまらんうわさをたてられなくてすむ。やあ、こんにちは、ストーナーさん。お約束どおりやってきましたよ」

(4月14日)

kliento
〔名詞〕  @顧客、常連客。A〔弁護士・公証人などの〕依頼人;〔かかりつけの〕患者。B [コンピュータ] クライアント。C [歴史] 〔貴族に対し〕平民。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'client; customer' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'iu, kiu kutime por certaj servoj venas al la sama profesiulo (kliento de
advokato, kuracisto); iu, kiu kutime certajn aferojn aĉetas de la sama vendisto (kliento
de vendejo); servato; aĉetanto' です。昨日の 'specifa' の用例に続く文章です。

 Nia  kliento de la mateno rapidis antaŭen por renkonti nin kun la vizaĝo
atestanta ŝian ĝojon. "Mi atendis vin tiel senpacience", ŝi kriis, varme
manpremante nin. "Ĉio plenumiĝis tre kontientige. Doktoro Rojloto iris al la
urbo, kaj verŝajne li ne revenos ĝis la vespero."

 けさの(わたしたちの)依頼人はうれしそうな顔でかけ寄ってきた。「いまかいまかとお待ちしていましたわ」わたしたちと熱心に握手をかわしながら言った。「何もかもうまくいっています。父(ロイロット博士)はロンドン(シティー)へ出かけましたので、帰りは夕方(夕方まで帰らない)だろうとおもいます」

(4月15日)

skizi
〔動詞〕  (ion) @スケッチする、写生する;下絵をかく、略図を描く。A概略を書く、草案をつくる。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'sketch' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では名詞形 'skizo' について 'unua (prova, sendetala) desegnaĵo, poste pliprecizigota; unua (prova, sendetala) versio de skribaĵo; skizi: fari, prezenti skizon' です。下例では動詞の過去形として使っています。昨日の 'kliento' の用例に続く文章です。

 "Ni havis la plezuron konatiĝi kun la doktoro", diris Holmso, kaj per kelkaj vortoj li
skizis, kio okazis. Aŭskultante, fraŭlino Stonero blankiĝis ĝis la
lipoj.
 "Bona ĉielo!" ŝi kriis. "Do li postsekvis min."
 "Ŝajnas tiel."

「博士とはもうお近づきになりましたよ」ホームズが手短に事情(何が起きたか)を説明すると、ストーナー嬢は唇まで真っ青になった。
「まあ!(」と彼女は叫んだ。「)ではわたしのあとをつけたのですね」
「そのようです」

(4月16日)

gardi
〔動詞〕   【1】〔人が主語〕@ (ion <+kontraŭ/de io>) <・・・から>守る、守護する、保護する。A (ion) 見張る、監視する。B (ion) 保持する、保つ。C (sin) (1)身を守る、用心する。(2) (ion + kontraŭ/de io, ke -u) <ことに>気をつける、用心する。【2】〔人以外が主語〕 (ion + kontraŭ io) 困った状態にならないようにする。   《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'guard, keep; take care' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'atenti kaj fari ĉion por ke ne okazu io malbona al iu/io;
gardilo (ankaŭ:) kiu interrompas elektran cirkviton'です。昨日の 'skizi' の用例に続く文章です。

 "Li estas tiel ruza, ke mi neniam scias, kiam mi estas sekura kontraŭ li. Kion li
diros, kiam li revenos?"
 "Li devos  gradi sin, ĉar li eble trovos, ke iu eĉ pli ruza ol li spuras lin. Vi
devos forŝlosi vin kontraŭ li ĉi-nokte."

(4月18日)

krabo
〔名詞〕   [動物] カニ、 = braĥiuro.    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'crab' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'iu el dekkruraj (iom rondaj) akvobestoj (krustuloj) (ili iras ne antaŭen, sed
flanken)'です。先週末の 'gardi' の用例に続く文章です。

"Se li estos violenta, ni forkondukos vin al la hejmo de via onklino en Harovo. Nu, ni
devas plej bone utiligi nian tempon, do bonvolu konduki nin tuj al la ĉambroj, kiujn ni
esploros."
 La konstruaĵo estis el griza, liken-makulita ŝtono, kun alta centra parto kaj
du kurbaj aloj, kiel pinĉiloj de  krabo elĵetitaj ambaŭflanke.

「それでも手荒なまねをされそうなら、ハロウの叔母さんのところへおつれします。さあ、時間を有効に使わなくては。さっそく問題の部屋へ案内していただけますか」
 屋敷はあちこち苔むした灰色の石造りの建物で、中央の部分がひときわ高くなっており、その両側から湾曲した棟がカニのはさみのように張り出していた。

(4月20日)

bildo
〔名詞〕   @〔絵画・彫刻・写真などによる像〕絵、画像;〔場合によっては〕彫像;写真。A〔光による〕像、映像。B情景、イメージ、心象;〔光景を思い起こさせる〕姿。C [数学] 〔写像の〕像。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'picture; image' に相当します。Baza E Radikaro (la
2a eldono) では 'videblaĵo (vera aŭ desegnita, pentrita, fotita, projekciita);
kvazaŭ-videblaĵo nur en pensoj' です。昨日の 'krabo' の用例に続く文章です。

Unu el tiuj aloj estis  bildo de ruiniĝo: la fenestroj estis rompitaj kaj baritaj per lignaj
tabuloj, kaj la tegmento estis parte enfalinta. La centra parto staris ne multe pli bone,
sed la dekstra ĉambraro estis kompare moderna. La rulkurtenoj en la fenestroj
kaj la blua fumo kirliĝanta supren el la kamentuboj montris, ke tie loĝas la
familio.

一方の棟は窓があちこちこわれて板でふさいであり、屋根もところどころ陥没していて、まるで廃墟の(絵の)ようだった。中央部分も同じく荒廃しているが、右側の棟だけ(部屋の数々)はいくらか現代風に手を加えてあった。窓には鎧戸(管理人の注:原作は 'blinds' 、すなわち、ブラインド)がつき、数本ある煙突からは青黒い煙がたちのぼっていたので、そこが家族の住んでいるところだとわかった。

(4月21日)

skafaldo
〔名詞〕   [工学] 工事用足場。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'scaffolding' に相当します。昨日の 'bildo' の用例に続く文章です。

Skafaldo staris antaŭ la ekstrema muro, kaj la masonaĵo tie estis
prilaborata, tamen neniuj laboristoj estis videblaj je la momento de nia vizito. 
Holmso marŝis malrapide tien kaj reen laŭ la mistondita razeno, tre atente
ekzamenante la eksterajn flankojn de la fenestroj.

右端の壁に足場が組んであって、石の壁に大きな穴があいていたが(石組工事が行われていたが)、わたしたちが行ったとき職人の姿は見あたらなかった。ホームズは手入れの悪い芝生をゆっくりと(あちこち)歩きまわって、窓の外側をじっくりと調べた。

(4月22日)

provizora
〔形容詞〕   臨時の、一時的な、さしあたっての;仮の。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'provisional' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'ne daŭra; ne definitiva; dum iom da tempo; por iom da tempo' です。昨日の 'skafaldo' の用例に続く文章です。

 "Tiu ĉi, mi supozas, apartenas al la ĉambro, en kiu vi kutimis dormi, tiu
centra al la ĉambro de via fratino, kaj tiu apud la ĉefa konstruaĵo
apartenas al la ĉambro de doktoro Rojloto, ĉu?"
 "Ĝuste tiel. Sed nuntempe mi dormas en tiu meza ĉambro."
 "Provizore dum la riparoj,, laŭ mia kompreno. Cetere, ŝajne ne ekzistis tre
urĝa bezono fari riparojn ĉe tiu ekstrema muro."

「これがあなたの(あなたが寝ていた)寝室の窓で、真ん中がお姉さん、母屋に近いのがロイロット博士の部屋のまどですね?」
「そのとおりです。でも、わたしはいま真ん中の部屋でやすんでいます」
「工事のあいだだけですね。ところで、あの端の壁は、(わたしが見たところ)とくに急いで修理する必要もなさそうですが」

(4月23日)

preteksto
〔名詞〕   口実、言い訳。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'pretext, (false) excuse' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'ŝajna kialo aŭ motivo, eldirita por kaŝi la
veran kialon aŭ motivon; preteksti: prezenti (ion) kiel pretekston' です。昨日の
'provizora' の用例に続く文章です。

 "Ekzistas nenia bezono. Mi kredas, ke ĝi estis  preteksto por movi min el
mia ĉambro."
 "Ha! Tio estas suspektiga. Nu aliflanke de tiu ĉi mallarĝa alo
etendiĝas la koridoro, el kiu malfermiĝas tiuj tri ĉambroj. Kompreneble
troviĝas fenestroj en ĝi, ĉu ne?"

「ええ、まったく(必要)ないんですの。わたしを部屋から追いだすための口実ではないかと思います」「ほう! それはなかなか意味ありげですね。ところで、この棟のむこう側に長い廊下がついていて、その廊下に面して三つの部屋のドアがあるんですね? むろん廊下側にも窓はありますね?」

(4月26日)

ŝutro
〔名詞〕   [建築] シャッター。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の '(window) shutter' に相当します。下例では複数語尾と対格語尾を付けています。先週末の 'preteksto' の用例に続く文章です。

 "Jes, sed ili estas tre etaj. Tiel mallarĝaj, ke neniu povus trapasi."
 "Pro tio, ke vi ambaŭ ŝlosis viajn pordojn nokte, viaj ĉambroj ne estis
enireblaj de tiu flanko. Nun, ĉu vi afable bonvolus eniri vian ĉambron kaj rigli
la  ŝutrojn?"

「ええ、でもとても小さな窓ですから、そこから出入りするのは無理です」
「すると、夜は二人ともドアに鍵をかけていたのだから、廊下側(こちら側)からは(あなた方の部屋に)忍びこめないわけだ。では、(あなたの)部屋へ入って鎧戸(シャッター)をしめていただけますか」

(4月27日)

klopodi
〔動詞〕   @ (por io) 尽力する、骨を折る。A (ĉe iu + pri/por io) <物事の獲得や実現のために><人に対して>熱心に働きかける。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'teke steps (to), endeavour, set about' に相当します。
Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'fari ĉion por sukcesigi ion; maltrankvile
zorgi pri io' です。下例では過去形にして使っています。昨日の 'ŝutro' の用例に続く文章です。

 Fraŭlino Stonero tion faris, kaj Holmso, post zorga ekzamenado tra la malfermita
fenestro,  klopodis ĉiumaniere malfermi la ŝutrojn, tamen sensukcese. Ne
ekzistis fendeto, tra kiu oni povus pasigi tranĉilon por levi la barilon.

 ストーナー嬢が部屋に入ると、ホームズはまず開いた状態の窓を念入りに調べてから、閉められた鎧戸をなんとかこじあけようといろいろやってみたが、だめだった。ナイフを差し込んでなかの鉄棒をはずそうにも、すきまがないのだ。

(4月28日)

perpleksa
〔形容詞〕   当惑した、困惑した、途方に暮れた。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'perplexed, puzzled' に相当します。下例では副詞語尾に変えて使っています。昨日の 'klopodi' の用例に続く文章です。

Poste per sia lupeo li ekzamenis la ĉarnirojn, sed ili estis el solida fero, firme
fiksitaj en la masiva masonaĵo. "Hm!" , diris li, gratante sian mentonon iom
perplekse.  "Mia teorio certe prezentas kelkajn malfacilaĵojn. Neniu povintus
trapasi tiujn ŝutrojn, se ili estis riglitaj. Nu, ni vidos, ĉu la interno ĵetos
iom da lumo sur la aferon."

それから拡大鏡で蝶番を調べたが、これもがんじょうな鉄でできていて、石壁にしっかりととりつけられていた。「ふむ!」ホームズは当惑したようにあごをなでながら言った。「ぼくの推理にはいささか無理があるようだ。鉄棒のかんぬきがかかっていれば、この鎧戸から入ることはできないな。じゃあ、部屋のなかを調べてみよう。なにか手がかりがつかめるかもしれない」

(4月29日)

kalko
〔名詞〕   [化学] [医学] [鉱物] 石灰〔生石灰(きせっかい)の通称〕、カルキ。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'lime' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono)
では 'kalcia oksido (CaO), uzata ekzemple por blankigi murojn; kalki: blankigi per kalko;
surmeti kalkon' です。下例では動詞 'kalki' とし、その受動態過去形 'kalkit-' に形容詞語尾と対格語尾を付けて使っています。昨日の 'perpleksa' の用例に続く文章です。

 Malgranda flanka pordo kondukis en la blanke  kalkitan koridoron, el kiu
malfermiĝis la tri dormoĉambroj. Holmso rifuzis esplori la trian
ĉambron, do ni pasis tuj al la dua, en kiu fraŭlino Stonero nun loĝis
kaj en kiu ŝia fratino renkontis sian sorton.

 棟の横の小さな戸から入ると、白壁の廊下に面して三つの部屋がならんでいた。ホームズが三番目の部屋は調べる必要がないというので、わたしたちは真ん中(すぐに二番目)の部屋、つまりいまはストーナー嬢が使っており、姉が怪奇な死をとげた(自分のさだめに遭遇した)部屋へ入っていった。

(5月3日)

gapi
〔動詞〕   口を開けてぽかんと見ている。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'gape, gwak' に相当します。下例では形容詞語尾に変えて使っています。先週金曜日の 'kalko' の用例に続く文章です。

Ĝi estis hejmeca ĉambreto, kun malalta plafono kaj  gapa kameno, laŭ
la modo de malnovaj kamparaj domoj. Bruna komodo staris en unu angulo,
mallarĝa lito kun blanka kovrilo en alia, kaj tualeta tablo maldekstre de la fenestro.
Tiuj aĵoj, kune kun du malgrandaj seĝoj el vimenaĵo, kaj kvadrato de
teksita tapiŝo en la centro, konsistigis la tutan meblaron de la ĉambro.

そこは質素な(家庭的な)ちいさい部屋で、古い田舎屋敷によくみられるように、天井が低くて大きな(ぽかんと口をあけたような)暖炉がもうけられていた。一方のすみに茶色のたんす、もう一方のすみには白いカバーをかけた小さなベッドがあり、窓の左手には化粧台がある。あとは小さな籐椅子二脚と、中央に敷かれた正方形のウイルトン絨毯だけだ。

(5月7日)

kverko
〔名詞〕   @ [植物] コナラ(属の総称)〔カシもこの属〕A(ミズ)ナラ、オーク、カシ。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'oak' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono)
では 'arbo (kun glataj ovoformaj fruktoj (glanoj) kun "ĉapeto"' です。月曜日の 'gapi' の用例に続く文章です。

La tabuloj kaj muraj paneloj estis el bruna, vermomordita  kverko tiel malnova kaj
senkolorigita, ke ĝi eble datiĝis de la tempo, kiam oni konstruis la domon.
Holmso tiris unu el la seĝoj en angulon.

絨毯の周りの床板や壁の羽目板は茶色のナラ材で、すっかり虫に食われている。ひどく古びて、すっかり色あせているところをみると、この家が建てられた当時のものかもしれない。ホームズは椅子(の一つ)を部屋の片すみにひきよせて腰をおろした。

(5月10日)

kvasto
〔名詞〕   〔服や家具などの〕ふさ飾り。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'tassel' に相当します。先週末の 'kverko' の用例に続く文章です。

Li sidis silente dum liaj okuloj rigardis supren, suben, kaj ĉirkaŭen,
ekzamenante ĉiujn detalojn de la dormoĉambro.
 "Kun kio komunikiĝas tiu sonorigilo?" li demandis finfine, indikante al dika
sonorilŝnuro kiu pendis apud la lito, kun ĝia  kvasto efektive kuŝanta
sur la kapkuseno.
 "Ĝi kondukas al la ĉambro de la dommastrino."

黙ったまま四方八方(上、下、周囲)に目を走らせ、室(寝室)内のようすをつぶさに観察している。
「あの呼び鈴はどこに通じているんですか?」ホームズはやっと口を開くと、ベッドのわきにたれさがっている(呼び鈴の)太い引き綱を指した。先端の房飾りが、枕のうえにだらんとのっている。
「家政婦の部屋です」

(5月11日)

instali
〔動詞〕   (ion) @据え付ける、設立する。A就任させる。B [コンピュータ] インストールする;導入する。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'install' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'meti ion ien kaj fari ĉion, por ke ĝi bone funkciu' です。昨日の 'kvasto' の用例に続く文章です。

 "Ĝi ŝajnas pli nova ol la aliaj aferoj."
 "Jes, oni  instalis ĝin tie antaŭ nur du jaroj."
 "Mi supozas, ke via fratino petis ĝin, ĉu ne?"
 "Ne, mi neniam aŭdis, ke ŝi uzis ĝin. Ni ĉiam kutimis mem
havigi al ni tion, kion ni volis."
 "Vere, ŝajnis nenecese meti tiel belan sonorilŝnuron tie. Bonvolu pardoni
min pro tio, ke mi dum kelkaj minutoj okupiĝos pri la planko."

「ほかのものにくらべて新しいようですが」
「ええ、二年ほど前につけたばかりなんです」
「お姉さんの希望で(ですよね)?」
「いえ、姉が使ったと聞いたことはありません。わたしたち、(いつも)自分のことは自分でするようにしていましたから」
「なるほど、こんなりっぱな引き綱をつける必要はなかったわけか。ちょっと失礼して、(しばらくのあいだ)床を調べさせていただきますよ」

(5月12日)

panelo
〔名詞〕   @ [建築] 区切り、仕切り、パネル、鏡板(かがみいた)。A [自動車] 計器パネル;パネル盤〔配電盤または制御盤を備えた配電装置区画板〕。B〔宣伝、スローガン、絵などをはめこんだ〕パネル。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'panel; dashboard, control panel; sign, banner' に相当します。下例では複数語尾と対格語尾を付けています。昨日の 'instali' の用例に続く文章です。

Li ĵetis sin vizaĝ-al-planken kun lupeo ĉemane, kaj rapide rampis tien
kaj reen, detale ekzamenante la fendetojn inter la tabuloj. Poste li same ekzamenis
la lignajn  panelojn ĉirkaŭ la ĉambro. Fine li paŝis al la lito kaj
pasigis iom da tempo fikse rigardante ĝin, kaj kurigante siajn okulojn supren kaj
suben laŭ la muro. Finfine li tenis la tirilon en sia mano kaj vigle ektiris ĝin.

ホームズは拡大鏡を手にして四つんばいになると、部屋じゅうをすばやく這い回って床板のすきまを丹念に調べた。(そのあと)壁の(木の)羽目板も(同じように)調べてから、最後にベッドに近づき、しばらくながめていた。壁にそって上下に目を走らせていたと思うと、いきなり(最後に)呼び鈴の引き綱をつかんでぐいっと引いた。

(5月13日)

falsi
〔動詞〕   (ion) @偽造する、<・・・の>まがい物をつくる、模造する;<酒や牛乳に>混ぜ物をする、 = adulteri (不純物を混ぜる)。A<文字・数字などを>いつわる、改ざんする;捏造(ねつぞう)する、偽作する;《転義》<事実を>ねじ曲げる、<意図を>曲解する、 = tordi (ねじ曲げる)。B<・・・に>いかさまの細工をする、<はかりなどの>量目をごまかす。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'falsify; counterfeit, forge, fake' に相当します。Baza 
E Radikaro (la  2a eldono) では 'fari ion tiel, ke homoj pensas, ke ĝi estas vera, dum
ĝi ne estas vera (ekzemple: falsi monon)' です。下例では形容詞語尾に変えています。昨日の 'panelo' の用例に続く文章です。

 "Vidu, ĝi estas  falsa!", diris li.
 "Ĉu ĝi ne sonorigas?"
 "Ne, ĝi eĉ ne ligiĝas al drato. Tre interese. Jen vi povas vidi:
ĝi estas kroĉita al hoko tuj super la eta aperturo de la ventolejo."
 "Kiel ege absurde! Tion mi neniam rimarkis antaŭe."

「おや、鳴らないぞ(ごらんなさい、これはいんちきです!)」(と、彼は言った。)
「鳴りませんか?」
「ええ、これじゃ鳴らないはずだ。針金にもつないでありませんよ。こいつは(とても)おもしろいな。ほら、ごらんなさい。この引き綱はあの通風孔のすぐうえの掛けくぎにくくりつけてあるんです」
「まあ、へんですわね! 気がつきませんでした」

(5月14日)

stulta
〔形容詞〕   愚かな、ばかげた。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'dull, stupid, silly' に相当します。Baza  E Radikaro
(la  2a eldono) では 'ne inteligenta; faranta aferojn malutilajn al oni mem' です。昨日の 'falsi'の用例に続く文章です。

 "Tre strange!" murmuris Holmso, tirante la ŝnuron. "Estas unu aŭ du
punktoj tre unikaj pri tiu ĉi ĉambro. Ekzemple, kiel  stulta devas esti
konstruisto por malfermi ventolejon al alia ĉambro, kiam, per la sama peno, li
povintus atingi la eksteran aeron!"
 "Ankaŭ tio estas tre nova", diris la damo.

「jじつに奇妙だ!」ホームズはもう一度綱を引きながらつぶやいた。「この部屋にはほかにも(ひとつふたつ)奇妙な点がいくつかあるな。たとえば、あの通風孔はとなりの部屋に通じているが、同じ手間で外の空気を入れられるじゃないか。なんというまぬけな建築屋だろう!」
「あれも最近になってつけられたものですわ」

(5月17日)

karaktero
〔名詞〕   @〔人の〕性格、性質、気質。A〔物事の〕性格;特徴、特性、個性。B〔遺伝の〕形質。C役割、資格〔en karaktero de の形で用いられる〕。D [演劇] 〔演劇の〕キャラクター;〔バレエの〕カラクテール。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'character (qualitiesetc)' に相当します。Baza  E
Radikaro (la  2a eldono) では 'ne-korpaj (ofte: moralaj) ecoj, kiuj estas malsamaj ĉe
diversaj homoj; la (ĉiuspecaj) ecoj de io' です。先週末の 'stulta' の用例に続く文章です。

 "Ĉu farita ĉirkaŭ la sama tempo, kiam oni instalis la
sonorilŝnuron?" demandis Holmso.
 "Jes, oni faris kelkajn ŝanĝetojn ĉirkaŭ tiu tempo."
 "Ŝajnas, ke ili havis plej interesan  karakteron -- falsaj sonorilŝnuroj,
kaj ventolejoj kiuj ne ventolas. Laŭ via permeso, fraŭlino Stonero, ni
nun daŭrigos niajn esplorojn en la sekvan ĉambron."

「呼び鈴と同じころですね」(と、ホームズがたずねた。)
「はい、そのころにあちこち直しました」
「ずいぶんとおなしな工事をしたものだ(その手直しにはとても興味深い特徴がありますよ)。鳴らない呼び鈴に、外気を入れない通風孔。ではストーナーさん、こんどはいちばん奥の(次の)部屋を調べさせてください」

(5月18日)

fako
〔名詞〕   @ (1) 〔戸棚・箱などの内部の〕仕切り〔仕切られた区画のこと〕。 (2) 〔格子模様の〕ます、 = ĉelo. (3) 〔列車などの区切られた〕客室、コンパートメント、 = kupeo. A (1)〔学問・職業などの〕専門(領域)。 (2) 〔組織の〕一部門、部、課。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'compartment, pigeonhole; branch, specialization,
department; square (on a chessboard)' に相当します。Baza  E Radikaro (la  2a eldono)
では 'parto de kesto aŭ ŝranko, apartigita per septoj (vandoj) disde aliaj fakoj;
dividaĵo de surfaco apartigita per linioj de aliaj fakoj, ekzemple de ŝak- aŭ
dam-tabulo; temaro por lerni aŭ studi, apartigita de aliaj temaroj; temaro kiun iu lernis
aŭ studis (por sia laboro); laboro, por kiu necesas lerni aŭ studi certan temaron' です。昨日の 'karaktero' の用例に続く文章です。

 La ĉambro de doktoro Grimzbio Rojloto estis pli granda ol tiu de lia duonfilino,
tamen same senorname meblita. Simpla klaplito, malgranda ligna breto plena je libroj,
plejparte de  faka karaktero, fotelo apud la lito, senornama ligna seĝo ĉe
la muro, ronda tablo, kaj granda, fera monŝranko estis la ĉefaj objektoj,
kiuj trafis la okulon. Holmso malrapide ĉirkaŭpaŝis, ekzamenante
ĉiun kaj ĉiujn el ili kun la plej profunda intereso.

 グリムズビー・ロイロット博士の部屋は(義理の)娘の部屋より大きかったが、家具類は同じように質素だった。折りたたみ式のベッド、もっぱら医学の専門書がつまった小さな木の本棚、ベッドのそばにおかれた肘掛け椅子、壁ぎわの粗末な(飾り気のない)木の椅子、丸テーブル、大きな鉄の金庫。目についたのはこんなところだ。ホームズはゆっくりと歩きまわって、こうした家具をひとつひとつ熱心に(とても深い興味をもって)調べた。

(5月19日)

komerci
〔動詞〕   (per io, ion) 商売する、通商する。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'trade, do business' に相当します。Baza  E Radikaro
(la  2a eldono) では 'aĉeti kaj vendi (por havi profiton)' です。下例では形容詞 'komerca' とし、複数語尾を付けています。昨日の 'fako' の用例に続く文章です。

 "Kio estas en tio ĉi?" li demandis, frapetante la monŝrankon.
 "La  komercaj paperoj de mia duonpatro."
 "Ho! Do, vi vidis la internon, ĉu?"
 "Nur unu fojon, antaŭ kelkaj jaroj. Mi memora, ke ĝi estis plena je paperoj."
 "Ĉu ne estas kato en ĝi, ekzemple?"
 "Ne. Kia stranga ideo!"

「このなかには何が入っているんでしょう?」ホームズは金庫をコツコツとたたいた。
「(義)父の仕事上の書類です」
「ほう、では、なかをごらんになったことがあqるんですね?」
「数年前に一度だけ。たしか、書類がどっさり入っていました」
「猫か何かが入っているということは?」
「まさか。すいぶんおかしなことをおっしゃいますのね」

(5月20日)

kaŭri
〔動詞〕   (V) @しゃがんでいる、うずくまっている。A〔身をひそめるため、または飛びかかるために〕身をすくませ構えている。    《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'crouch, squat' に相当します。下例では「動作の始まり・突発」を示す接頭辞 'ek-' を付けた動詞の過去形です。昨日の 'komerci' の用例に続く文章です。

 "Nu, jen vidu!" De sur ĝia supro li prenis telereton kun lakto.
 "Ne; ni ne havas katon. Sed ni havas gepardon kaj pavianon."
 "Ha jes, kompreneble! Nu, gepardo estas nur granda kato, kaj tamen telereto da
lakto ne multe satigus ĝin, mi supozas. Restas unu punkto, kiun mi volus klarigi." 
Li  ekkaŭris antaŭ la ligna seĝo, ekzamenante ĝian sidlokonplej   atente.

「じゃあ、これはなんでしょう!」ホームズは金庫(それ)の上にのっていたミルクの小皿をとりあげた。
「でも、猫は飼っていませんわ。チーターとヒヒならいますけれど」
「そうでしたね。まあ、チーターは大きな猫みたいなものですが、こんな小皿のミルクではとても満足しないでしょう。ああ、もうひとつ確かめておきたいことがあった」ホームズ(彼)は木の椅子の前にしゃがみこんで、座席の部分を熱心に調べた。

(5月21日)

maŝo
〔名詞〕   @ [服飾] 〔編み物・編み地の〕編み目。Aメッシュ、網の目;網目。B網糸。C [電気] [通信・放送] 回路網、閉回路接続装置。    《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'loop; mesh (net); (chain-)mail' に相当します。Baza
 E Radikaro (la  2a eldono) では 'ĉiu el la (spacoj inter) nodoj de reto aŭ
trikaĵo; speciala nodo kun elstara rondo laŭvole pli- kaj malpligrandigebla (por
kapti bestojn,...)' です。下例では対格語尾が付いています。昨日の 'kaŭri' の用例に続く文章です。

 "Dankon. Tute decidite", li diris, stariĝante kaj enpoŝigante sian lupeon. 
"Hola! Jen io interesa!"
 La objekto loginta liajn okulojn estis malgranda hundvipo, pendigita sur unu angulo
de la lito. Ĝia ŝnuro estis tamen kurbigita al si mem, kaj nodita tiel, ke
ĝi formis  maŝon.

「ありがとう。これではっきりしました」彼は立ちあがって(自分の)拡大鏡をポケットにしまった。「おや、ここにもおもしろいものがあるぞ!」
 ホームズの目にとまったのはベッドの端にかけてある小さな犬用の鞭だった。ただし、鞭は革紐の部分をぐるぐる巻いて結んであった。

(5月224日)

razeno
〔名詞〕   芝生、 = gazono (芝生)。     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'lawn' に相当します。下例では対格語尾が付いています。先週末の 'maŝo' の用例に続く文章です。

 "Kion vi opinias pri tio, Vatsono?"
 "Ĝi estas sufiĉe ordinara vipo. Tamen mi ne scias, kial oni nodus la
vipŝnuron."
 "Tio estas ne tute tiel ordinara, ĉu ne? Ve! La mondo estas misa, kaj kiam lerta
homo turnas sian menson al krimo, ĝi estas plej misa. Ŝajne mi jam vidis
sufiĉe multe, farŭlino Stonereo, kaj laŭ via permeso, ni nun eliros sur
la  razenon."

「ワトスン、こいつをどう思う?」
「どこにでもある鞭だね。どうして輪に結んであるのかわからんが」
「いや、ふつうの鞭なんかじゃないよ。ああ、嘆かわしい世の中だ! 頭のいい人間が悪事をたくらむことほど、おそろしいことはない。ストーナーさん、これで見るべきものはすべて見ましたから、よろしければ庭の芝生へ出ましょう」

(5月25日)

frunto
〔名詞〕   @額(ひたい)、前頭。A《転義》〔知恵の座としての〕額。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'forehead' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'supra antaŭa parto de vizaĝo, inter okuloj kaj hararo' です。下例では対格語尾が付いています。昨日の 'razeno' の用例に続く文章です。

 Mi neniam antaŭe vidis ĉe mia amiko vizaĝon tiel severan aŭ
frunton tiel sulkiĝeman, kiel ili estis, kiam ni forturnis nin de la scenejo de tiu
esploro. Ni marŝis kelkfoje tien kaj reen sur la razeno, nek fraŭlino Stonero
nek mi volis interrompi liajn pensojn, antaŭ ol li vekis sin el sia meditado.

 わたしたちは捜査の現場を離れたわけだが、このときほどホームズが厳しく暗い表情(厳しい顔と皺を寄せた額)を見せたのは、初めてだった。ストーナー嬢もわたしと同じく、ホームズの思案の邪魔をしてはならないと思ったのだろう。三人は黙ったまま、芝生の上を何度も行ったり来たりした。

(5月26日)

heziti
〔動詞〕   (-i) ためらう、躊躇(ちゅうちょ)する。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'hesitate' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'ne esti certa; ne kuraĝi; ne scii, ĉu fari aŭ ne fari' です。下例では語尾を変え、名詞として使っています。昨日の 'frunto' の用例に続く文章です。

 "Estas tre necese, fraŭlino Stonero", diris li, "ke vi strikte sekvu miajn konsilojn
ĉiudetale."
 "Tion mi nepre faros."
 "La afero estas tro grava por ajna  hezito.  Via vivo eble dependos de tio."
 "Mi certigas vin, ke mi obeos."
 "Unuavice, mi kaj mia amiko devos pasigi la nokton en via ĉambro."
 Fraŭlino Stonereo kaj mi ambasŭ rigardis lin, mirigite.

「ストーナーさん」ホームズがようやく口を開いた(と、彼が言った)。「これはきわめて重要なのですが、今後は(細かいところまで)ぜったいにぼくの言うとおりに動いてください」
「もちろんそうしますわ」
「事態は深刻です。一刻の猶予もなりません。あなたの命は、ぼくの忠告(それ)に従うかどうかにかかっています」
「必ずおっしゃるとおりにいたします」
「では、まず第一に、今夜、ぼくとワトスン君(わたしの友人)はあなたのお部屋ですごします」
ストーナー嬢もわたしも、びっくりしてホームズの顔を見つめた。

(5月27日)

preteksto
〔名詞〕   口実、言い訳。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'pretext, (false) excuse' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'ŝajna kialo aŭ motivo, eldirita por kaŝi la
veran kialon aŭ motivon; preteksti: prezenti (ion) kiel pretekston' です。下例では能動態現在の語尾 '-ant' を付け、さらに副詞語尾を付けています。昨日の 'heziti' の用例に続く文章です。

 "Jes, devas esti tiel. Mi klarigu. Mi kredas, ke tio estas la vilaĝa gastejo tie,
ĉu ne?"
 "Jes, tio estas la gastejo Krono."
 "Tre bone. Ĉu viaj fenestoroj estas videblaj de tie?"
 "Certe,"
 "Kiam via duonpatro revenos, vi devas fermi vin en via ĉambro,  pretekstante
kapdoloron."

「(ええ、)そうしなくてはならないんです。わけはあとで説明しましょう。あそこに見えるのは村の宿屋ですね?」
「ええ、<クラウン亭>です」
「ちょうどいい。あそこからあなたの部屋の窓が見えますか?」
「よく見えます(ええ)」
「(あなたの義理の)お父さんがもどられたら、頭痛がするとうそを言って部屋にとじこもってください」

(5月28日)

signalo
〔名詞〕   @信号、合図;〔行動をうながす〕きっかけ、口火。A [交通] 信号、シグナル;信号機; [海洋] 航路標識、 = signalilo (信号機). [地理] 測標。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'signal' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'interkonsentita signo por komuniki (de malproksime) averton, ordonon,
informon,...; signali: doni signalon' です。下例では語尾を変え、動詞として使っています。昨日の 'preteksto' の用例に続く文章です。

"Poste, kiam vi aŭdos lin retiriĝi por la nokto, vi devos malfermi la
ŝutrojn de via fenestro, malrigli ĝin, kaj meti vian lampon tie por  signali al
ni. Tiam vi foriru silente kun ĉio, kion vi verŝajne bezonos, al la
ĉambro, kiun vi antaŭe okupis. Sendube vi povos elteni unu nokton tie,
malgraŭ la riparoj."
 "Ho jes, facile."

「そしてお父さん(彼)が寝室へさがる気配がしたら、窓の鎧戸をあけて掛け金をはずし、ランプを出してぼくたちに合図を送ってください。それから、(あなたは)身のまわりの品をもって、前に使っていた部屋へ移るのです。修理中とはいえ、(疑いなくあなたは)ひと晩くらいはなんとか過ごせるでしょう」
「はい、それくらいはなんでもありませんわ」

(5月31日)

maniko
〔名詞〕   @ [服飾] 〔服の〕袖(そで)。A吹き流し。B〔旗・のれんなどの〕みみ、乳(ち)〔さおを通す耳状の部分〕。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'sleeve' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'parto de vesto, kiu kovras la brakon' です。下例では対格語尾を付けています。先週末の 'signalo' の用例に続く文章です。

 "La ceteron vi lasu en niaj manoj."
 "Sed kion vi faros?"
 "Ni pasigos la nokton en via ĉambro, kaj ni esploros la kaŭzon de tiu sono,
kiu perturbis vin."
 "Ŝajnas al mi, sinjoro Holmso, ke vi jam decidiĝis pri ĝi", diris
fraŭlino Stonero, metante ŝian manon sur la  manikon de mia kunulo.
 "Eble."

「そのあとのことは、すべてぼくらにまかせてください」
「でも、どうなさるのです?」
「(わたしたちは)あなたの部屋でひと晩すごして、奇怪な(あなたを悩ました)音の正体をつきとめるのです」
「あなたにはもうおわかりなのですね?」ストーカー嬢はホームズ(わたしの連れ)の袖に手をかけて言った。
「おそらくは」

(6月1日)

konkreta
〔形容詞〕   具体的な、有形の;具象の。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'concrete (not abstract)' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'malabstrakta; tio, kio estas sensebla (tuŝebla,
aŭdebla, videbla, flarebla, gustumebla,...), ne nur estanta en pensoj' です。昨日の 'maniko' の用例に続く文章です。

 "Do pro kompato, sciigu al mi, kio kaŭzis la morton de mia fratino."
 "Mi preferus havi pli klarajn pruvojn antaŭ ol paroli pri tio."
 "Vi povas almenaŭ konfirmi, ĉu mia propra supozo estas ĝusta, kaj
ĉu ŝi mortis pro iu subita teruriĝo."
 "Ne, mi kredas, ke verŝajne ekzistis iu pli  konkreta kaŭzo."

「ではお願いですから、姉がどうして亡くなったのかお教えください」
「それは、もっとはっきりした証拠をつかんでからにしましょう」
「では、わたしの考えがあたっているのかどうかだけでも教えてください。姉は(突然)何かに怯えてショックのために亡くなったのでしょうか?」
「いや、そうではないでしょう。もっと具体的な原因があったと思いますよ」

(6月2日)

minaci
〔動詞〕   @ (iun) 〔人が〕<人を>脅す、脅迫する。A (al iu + -i/ke) <行為を>するぞと脅す、する恐れがある。B (al iu, ion) 〔物・事が〕脅す、〔危険が〕迫る。C (V, -i) 〔悪い事が〕起きる恐れがある。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'threat(en), menace' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'promesi fari ion malbonan aŭ malutilan' です。下例では現在形に変化させて使っています。昨日の 'konkreta' の用例に続く文章です。

"Kaj nun, fraŭlino Stonero, ni devas forlasi vin, ĉar se doktoro Rojloto
revenus kaj vidus nin, nia vojaĝo estus vana. Ĝis la revido. Estu
kuraĝa, ĉar se vi faros tion, kion mi konsilis, vi povos resti certa, ke ni
baldaŭ forpelos la danĝerojn, kiuj  minacas vin."

「(それで、)ストーナーさん、ぼくらはひとまずこれでおいとまします。ロイロット博士がもどってきて姿を見られたら、せっかくここに来たことがむだになりますから。では、これで。勇気を出してください。ぼくの言うとおりにしていれば、あなたをおびやかす危険はきっと取り払ってさしあげます」

(6月3日)

krepusko
〔名詞〕   @〔日の出前・日没後の〕薄明かり;たそがれ。A《転義》 晩年、末期 。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'twilight; half-light' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'mateniĝo; vesperiĝo; duonlumo' です。昨日の 'minaci' の用例に続く文章です。

 Ŝerloko Holmso kaj mi  facile luis dormoĉambron kaj salonon ĉe la
gastejo Krono. Ili estis en la supra etaĝo, kaj el nia fenestro ni povis klare vidi la
aleajn pordojn kaj loĝantan alon de la bienodomo. Je  krepusko, ni vidis doktoron
Grimzbio Rojloto preterveturi; lia grandega figuro aspektis minaca apud tiu de la eta
junulo, kiu veturigis lin.

 (シャーロック・ホームズとわたしが)クラウン亭に行くと、居間つきの寝室をすぐに借りることができた。部屋は二階で、ストーク・モーラン屋敷(農園主の館)の並木道の門や、人の住んでいるほうの棟がよく見わたせた。日が暮れかけたころ、(グリムズビー・)ロイロット博士が馬車で帰ってくるのが見えた。手綱をとる少年の小さな姿の横に、その巨大な影が無気味に浮かびあがっている。

(6月4日)

raŭka
〔形容詞〕   @〔声が〕しわがれた。A〔人が〕しわがれ声の 。     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'hoarse' に相当します。Baza E Radikaro (la  
2a eldono) では '(voĉo:) kun malklara, kvazaŭ skrapa sono (ekzemple pro
malvarmumo)' です。下例では副詞語尾に変えています。昨日の 'krepusko' の用例に続く文章です。

La knabo devis iomete lukti kun la pezaj, feraj pordoj por malrigli ilin, kaj ni aŭdis la
raŭke muĝan voĉon de la doktoro, kaj vidis la furiozon, per kiu li skuis
siajn pugnojn al la knabo. La kabrioleto pluveturis, kaj post kelkaj minutoj ni vidis
lumon subite aperi inter la arboj, kiam lampo eklumis en unu el la salonoj.

少年が重い鉄の門を開けるのにちょっと手間どると、たちまち博士のしわがれたどなり声が聞こえ、怒り狂ったようにこぶしをふり上げるのが見えた。トラップ馬車がまた走りだし、しばらくすると木立のあいだにさっと光が流れた。居間のひとつでランプがともされたのだ。

(6月7日)

skrupulo
〔名詞〕   @〔良心の〕とがめ、やましさ。A綿密、細心、気配り。     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'scruple' に相当します。下例では複数語尾と対格語尾を付けています。先週末の 'raŭka' の用例に続く文章です。

 "Ĉu vi scias, Vatsono", diris Holmso dum ni sidis kune en la proksimiĝanta
mallumo, "mi sentas vere kelkajn  skrupulojn pri tio, ke mi venigis vin ĉi-nokte. 
Klare ekzistas ebleco de danĝero."
 "Ĉu mi povas helpi?"
 "Via ĉeesto povus esti netakseble valora."

「じつはね(分かっているかな)、ワトスン」しだいに深まる夕闇のなかで(二人がいっしょに座っているとき)、ホームズが口を開いた。「今夜きみを連れ出すのは、ちょっとためらっているんだ。身の危険があることははっきりしているからね」
「ぼくでも役に立つことはあるかい?」
「きみがいてくれれば大いに助かる」

(6月8日)

indukti
〔動詞〕   @ [思想] 帰納する。A [物理学] (電磁)誘導する。     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'infer;(electrical engineering) induce' に相当します。下例では過去形に変化させています。昨日の 'skrupulo' の用例に続く文章です。

 "Do mi nepre venos."
 "Vi estas tre afabla."
 "Vi parolas pri danĝero. Vi evidente vidis pli en tiuj ĉambroj, ol videblis al
mi."
 "Nu, sed mi opinias, ke mi eble  induktis iomete pli. Mi supozas, ke vi vidis ĉion,
kion mi vidis."
 "Mi vidis nenion rimarkindan krom la sonorilŝnuro, kaj konfesinde, mi ne povas
imagi ĝian utilon."

「だったら、ぜひとも行くよ」
「そいつはありがたい」
「身の危険があるというが、するときみは、あの部屋でぼくが気づかなかったものを見つけたんだね?」
「そんなことはないが、ちょっとばかりきみより先を推理したのかもしれないね。ぼくが見たものはすべて君も見たはずだ」
「ぼくが見たおかしなものといえば、あの呼び鈴の引き綱だけだ。でも、なんのためにあんなことをしたのか見当もつかん」

(6月9日)

rato
〔名詞〕   @ [動物] ネズミ〔日本でいう家ねずみ、どぶねずみの類、 muso より大きい〕、ねずみ。A [動物] クマネズミ(属)。B《転義》がりがり亡者〔けちな人をののしって言う言葉〕。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'rat' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono)
では 'ronĝulo simila al muso, sed pli granda' です。昨日の 'indukti' の用例に続く文章です。

 "Vi vidis ankaŭ la ventolejon, ĉu?"
 "Jes, sed ne ŝajnas al mi tre malkutime havi etan aperturon inter du ĉambroj.
 Ĝi estas tiel malgranda, ke  rato apenaŭ povus trapasi."
 "Mi sciis, ke ni trovos ventolejon, eĉ antaŭ ol ni venis al Stokmorano."
 "Mia kara Holmso!"

「通風孔も見ただろう?」
「ああ。だが、ふたつの部屋のあいだに小さな穴があるからといって、それほどおかしいとは思えんがね。ネズミも通れないほどの小さな穴じゃないか」
「ぼくはここ(ストークモーラン)へ来る前から、通風孔があるとにらんでいた」
「まさか!(ホームズ!)」

(6月10日)

ekzisti
〔動詞〕   (V) 存在する、実在する、実存する、ある、存続している。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'exist' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'esti (ie en la mondo) nun kaj vere' です。下例では語尾を変え名詞とし、対格語尾を付けて使っています。昨日の 'rato' の用例に続く文章です。

 "Ho, jes, mi sciis. Memoru, ke la fratino de fraŭlino Stonero diris, ke ŝi
flaris la cigaron de doktoro Rojloto. Nu, kompreneble tio tuj supozigis, ke ekzistas ia
komunikiĝo inter la du ĉambroj. Ĝi devas esti malgranda, ĉar oni
ne rimarkis ĝin dum la mortenkto. Mi induktis la  ekziston de ventolejo."

「ほんとうさ(ぼくは知っていたんだ)。(ストーナー嬢の)姉がロイロット博士の葉巻のにおいに閉口して部屋を出てきたと、ストーナー嬢が話していたろう? ということは、ふたつの部屋のあいだに空気の通う穴があるはずだ。しかもそれは、検死のとき問題にならなかったんだから、非常に小さな穴でなければならない。つまり通風孔だろうというわけさ」

(6月11日)

koincidi
〔動詞〕   (kun io) @<・・・と>同時に起こる。A<・・・と>一致する、合致する、符合する。     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'coincide' に相当します。下例では語尾を変え名詞として使っています。昨日の 'ekzisti' の用例に続く文章です。

 "Sed kia danĝero povus esti en tio?"
 "Nu, estas almenaŭ stranga  koincido de datoj. Oni instalis ventolejon, pendigis
ŝnuron, kaj damo, kiu dormis en la lito, mortis. Ĉu tio ne ŝajnas al vi
stranga?"
 "Mi ankoraŭ ne povas vidi iun ligon."
 "Ĉu vi rimarkis ion tre nekutiman pri tiu lito?"
 "Ne."

「でも、あの穴(それ)がどうだというんだい?」
「すくなくとも時期的に奇妙な一致が見られるじゃないか。通風孔があけられ、呼び鈴の綱がとりつけられ、そしてベッドで寝ていた女性が死んだんだ。おかしいと思わないかい?」
「どうつながりがあるのか、まだわからんな」
「あのベッドについて、妙なところがあるのに気がつかなかったかい?」
「べつに」

(6月14日)

krampo
〔名詞〕   @かすがい、留め金;クランプ〔工具〕;〔植物が物にからまるための〕棘毛(とげ)。A括弧(かっこ)《注意:単数 krampo は片方のみ。両方ならば複数にする》。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'bracket, parenthesis; clamp; staple' に相当します。
Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'fiksilo en formo de "["; skribsigno "(", "[", "<"
aŭ "}"; krampi: fiksi per krampo' です。下例では動詞とし、その過去受動態に、さらに形容詞語尾を付けて使っています。先週末の 'koincidi' の用例に続く文章です。

 "Ĝi estis  krampita al la planko. Ĉu vi iam antaŭe vidis liton fiksitan
tiumaniere?"
 "Mi devas diri, ke ne."
 "La damo ne povis movi sian liton. Ĝi devas ĉiam resti en la sama pozicio
rilate la ventolejon kaj la ŝnuron -- aŭ tiel ni rajtas nomi ĝin, ĉar
evidente oni neniam intencis, ke ĝi estu sonrilŝnuro."

「(それは)床板に釘付けされていたんだ。そんな(ふうに固定された)ベッドを見たことがあるか?」
「いや、ないな」
「姉(御夫人)はベッドを動かしたくとも、動かせなかった。つまり、ベッドは通風孔と綱に対していつも同じ位置にあったわけだ。その引き綱は呼び鈴のために取り付けられたものでないから。たんなる(あの引き綱は)ロープだな(と言っていい)」

(6月15日)

nervo
〔名詞〕   @神経。A〔心の動きとしての〕神経。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'nerve' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'fadenforma elektra konektilo en la korpo de homo aŭ besto' です。下例では複数語尾と対格語尾が付いています。昨日の 'krampo' の用例に続く文章です。

 "Holmso", mi kriis, "mi ŝajnas malklare kompreni, pri kio vi aludas. Ni alvenis nur
ĝustatempe por malhelpi iun subtilan kaj teruran krimon."
 "Sufiĉe subtilan kaj sufiĉe teruran. Kiam koruptiĝas doktoro, li
fariĝas la unua inter krimuloj. Li havas  nervojn, kaj li havas sciojn."

「ホームズ!」わたしは大声をあげた。「きみの言いたいことが、おぼろげながらわかってきたようだよ。ぼくらはまさに、巧妙な凶悪犯罪をきわどいところで阻止しようとしているわけだな」
「そう、じつに巧妙で、じつにおそるべき犯罪だ。そもそも、医者が悪事に手をそめる(堕落する)と極悪人になる傾向がある(第一級の犯罪者になる)。図太い神経と高度な知識をもった連中だからね」

(6月16日)

profesio
〔名詞〕   職業。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'profession' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'okupo por vivteni sin (kutime; salajrata laboro)' です。昨日の 'nervo' の用例に続く文章です。

"Palmer kaj Pritchard estis inter la ĉefoj de sia  profesio.  Tiu ĉi viro estas
eĉ pli ruza, Vatsono, sed mi opinias, ke ni povos superruzi lin. Nu, ni renkontos
sufiĉe da hororoj antaŭ la noktofino; pro ĉielo, ni ĝuu kvietan
pipon kaj turnu nian atenton dum kelkaj horoj al io pli gaja."

 Proksimume je la naŭa horo estingiĝis la lumo inter la arboj, kaj ĉio
en la direkto de la bienodom estis malluma.

「あの凶悪犯のパーマーもプリチャードも、一流の医者だった(やつらの仕事において一流だった)じゃないか。こんどの男はその上をいくやつだが、(ワトスン君、)こっちはさらにその上をいってやるぞ。だが、今度はかなりおそろしいことになりそうだ。いまのうちにのんびりパイプでもくゆらせて、せめて(後生だから)二、三時間、楽しい気分ですごそうじゃないか」

 九時ごろになると木立からもれていた光が消え、屋敷の方角は真っ暗になった。

(6月16日)

sonori
〔動詞〕   〔音が〕鳴り響く、鳴りわたる。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'ring' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a eldono)
では名詞形 'sonoro' について 'sono postsonanta (ne rapide ĉesanta); sonori: estigi
sonoran sonon; sonorigi: frapi/funkciigi sonorilon' です。下例では過去形の語尾が付いています。昨日の 'profesio' の用例に続く文章です。

Malrapide forpasis du horoj, kaj subite, ĝuste kiam  sonoris la dek-unua, ekbrilis
hela, unuopa lumo ĝuste antaŭ ni.
 "Jen nia signalo", diris Holmso, salte stariĝante; "ĝi venas el la meza
fenestro."

さらに二時間がゆっくりとすぎて、時計がちょうど十一時を知らせたとき、とつぜん真正面の方向に明かりがひとつ輝いた。
「真ん中の窓だ。合図の明かりだぞ」ホームズはさっと立ち上がった。

(6月18日)

sombra
〔形容詞〕   《雅語》暗い、陰鬱(いんうつ)な。     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'sombre, somber' に相当します。昨日の 'sonori' の用例に続く文章です。

 Dum ni eliris, li interŝanĝis kelkajn vortojn kun la gastejestro, klarigante, ke
ni faras malfruhoran viziton al konato, kaj ni eble pasigos la nokton tie. Momenton poste
ni estis ekstere sur la malhela vojo kie fridiga vento trafis niajn vizaĝojn, kaj unu
flava lumo flagretis tra la malhelo por gvidi nin al nia  sombra misio.

 彼は宿を出るとき亭主に声をかけ、これから知り合いのところへ行くので、場合によっては泊まってくるかもしれないと告げた。暗い夜道に出ると、冷たい風が顔に吹きつけてきた。前方の暗闇にぽつんとまたたく黄色い明かりが、不気味な仕事におもむくわたしたちの道しるべとなってくれた。

(6月21日)

breĉo
〔名詞〕   @破れ目、割れ目、裂け目。A [軍事] 突破口。B《転義》欠損部分。     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'breach (wall  etc)' に相当します。下例では複数語尾が付いています。先週末の 'sombra' の用例に続く文章です。

 Ni facile eniris la bienon, ĉar gapis neriparitaj  breĉoj en la malnova
parkmuro. Trovinte nian vojon inter la arboj, ni atingis la razenon, transiris ĝin, kaj
estis tuj enirontaj tra la fenestro, kiam el grupo de laŭrarboj saltis io, kio aspektis
kiel hida, distordita infano. Kun tordiĝantaj membroj ĝi ĵetis sin sur la
herbon kaj kuris rapide trans la razenon en la mallumon.

 屋敷のなかへ入り込むのは、かんたんだった。庭をとりかこむ古い(庭園の)壁には、崩れたまま手入れされずにいるところがあって、あちこち大きな穴があいていたからだ。わたしたちは木立のあいだを抜け(木立のあいだに道を見つけ)、芝生を横切って、窓からなかへ入ろうとした。そのとき、月桂樹の茂みのなかから、異様な(ひどく醜く、ねじれたような)姿の子どものようなものが飛び出してきて、草のうえにころがって手足をばたばたさせた。と思うと、芝生をかけ抜けて暗闇に姿を消してしまった。

(6月22日)

agrabla
〔形容詞〕   (al/por iu) 〔物事が〕<人に対し>気持ちよい、心地よい、快い。《注意:「私は気持ちよかった」を Mi estis agrabla. とは言わない。 Estis agrable al mi. または Mi sentis ion agrabla. または Mi sentas min agrable. などと言う》。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'pleasant, enjoyable' に相当します。Baza E
Radikaro (la  2a eldono) では 'tia, ke estas bona sento' です。昨日の 'breĉo' の用例に続く文章です。

 "Dio mia!" mi flustris. "Ĉu vi vidis tion?"
 Holmso estis momente tiel surprizita kiel mi; lia mano ĉirkaŭpremis mian
pojnon kiel ŝraŭbtenilo. Tiam li ekridis mallaŭte kaj metis sian
buŝon ĉe mia orelo.
 "Agrabla domanaro", li murmuris. "Tio estas la paviano."

「びっくりしたな! 見たかい?」(と、わたしはささやいた。)
 ホームズも一瞬ぎくっとしたらしく、わたしの手首を(万力のように:注 原作では a vice 、したがってエスペラントなら ŝraŭbpremilo がより的確)ぎゅっと握りしめたが、すぐに低い笑い声をもらしてわたしの耳元でささやいた。
「たいした(感じのよい)家族じゃないか。あいつはヒヒだよ」

6月23日

ŝultro
〔名詞〕   @肩。A [工学] 肩に似た部分。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'shoulder' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'parto de korpo inter la kolo kaj la supra artiko de brako; tiu artiko' です。下例では複数語尾が付いています。昨日の 'agrabla' の用例に続く文章です。

 Mi jam forgesis pri la strangaj dorlotbestoj, kiujn posedis la doktoro. Estis ankaŭ
gepardo ie; mi scivolis, ĉu eble ni trovos ĝin ĉe niaj  ŝultroj  tre
baldaŭ. Konfesinde, mi sentis min pli trankvila, kiam, demetinte miajn ŝuojn
laŭ la ekzemplo de Holmso, mi trovis min en la dormoĉambro.

 わたしは博士がかわいがっている奇妙なペットのことを忘れていた。チーターもいるはずだから、いつうしろからとびかかってこられるか(肩にそいつを見つけるかも)わからないわけだ。そんなせいもあり、ホームズにならって靴をぬいで寝室に入りこんだときは、正直ほっとした。

6月24日

korno
〔名詞〕   @ [動物] 〔ウシ・シカ・サイなどの〕つの。A〔昆虫・カタツムリなどの〕触角。B [音楽] ホルン、角笛;警笛。Cつの状の物・部分。Dつの状の字上符。E《転義》〔妻を寝とられた夫のはやす〕嫉妬(しっと)のつの。F《古義》〔力の象徴としての〕つの。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'horn' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'elstaraĵo sur la kapo de iuj bestoj; muzikilo farita el tio; simila/similsona
muzikilo; supersigno ` aŭ ' ' です。下例では対格語尾が付いています。昨日の 'ŝultro' の用例に続く文章です。

Mia kunulo senbrue fermis la ŝutrojn, movis la lampon sur la tablon, kaj ĵetis
rigardon ĉirkaŭ la ĉambro. Ĉio restis tia, kia ni vidis ĝin en
la taglumo. Ŝtelirinte al mi kaj farinte  kornon el sia mano, li denove flustris en
mian orelon tiel milde, ke mi apenaŭ povis distingi la vortojn:
 "Eĉ la plej mallaŭta sono estus fatala por niaj planoj."

ホームズ(わたしの同僚)はそろそろと鎧戸を閉め、ランプをテーブルに移して部屋のなかを見まわした。何もかも昼間見たときと変わりはない。ホームズ(彼)はわたしのそばへそっと近よると、手をラッパのかたちにして、やっと言葉が聞きとれるくらいの小さな声でわたしに耳打ちした。
「ちょっとでも音をたてたら、おしまいだからな(われわれの計画には致命的だ)」

6月25日

pendi
〔動詞〕   (ie) @ぶら下がっている。A(宙に)浮かんでいる。 B縛り首 [絞首刑] にされる。C = dependi.。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'hang, hang down' に相当します。Baza E Radikaro
(la  2a eldono) では 'dependi' について 'pendi de io; esti subigita al ies volo/povo; ne povi
fari sen ies helpo; esti la konsekvenco de io (de/pend/i)' です。下例では「分離・起点・源」などを示す接頭辞 'de-' を付けています。その未来形です。昨日の 'korno' の用例に続く文章です。

 Mi kapjesis por montri, ke mi aŭdis.
 "Ni devas sidi sen lumo. Li vidus ĝin tra la ventolejo."
 Mi kapjesis denove.
 "Ne ekdormu; via vivo mem eble  dependos de tio. Tenu vian pistolon preta por okazo
de bezono. Mi sidos sur la flanko de la lito, kaj vi sur tiu seĝo."

 わたしは了解のしるしにうなずいてみせた。
「明かりは消さなくちゃならない。通風孔から光がもれるからね」
 わたしはもう一度うなずいた。
「ぜったいに眠っちゃだめだ。眠ると命にかかわる。万一にそなえて、ピストルを出しておきたまえ。ぼくはベッドの端にすわるから、きみはあの椅子がいい」

6月28日

alumeto
〔名詞〕   マッチ。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'match (for setting alight)' に相当します。ちなみに、『マッチ売りの少女』は "Knabineto kun alumetoj" です。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'bastoneto por fairigi' です。下例では「容器・果樹・国・界」などを示す接尾辞 '-uj' を付け、さらに対格語尾を付けています。先週末の 'pendi' の用例に続く文章です。

 Mi elprenis mian revolveron kaj kuŝigis ĝin sur angulon de la tablo.
 Holmso estis alportinta longan, maldikan bastonon, kaj tion li metis sur la liton apud si.
Apud ĝi li metis  alumetujon kaj kandelstumpon. Fine li estingis la lampon, lasante
nin en mallumo.

 わたしはピストルをとりだして、テーブルのすみに置いた。
 ホームズは細長いステッキを持ってきていたが、それをベッドの上の手近なところにおいて、そのそばにマッチ箱とロウソク(の使い古し)を置いた。彼がランプを消すと、あたりは真っ暗になった。

6月29日

vigili
〔動詞〕   〔意図的に〕眠らないで起きている。     《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'keep vigil' に相当します。下例では名詞に変え、対格語尾を付けています。昨日の 'pendi' の用例に続く文章です。

 Ĉu mi iam forgesos tiun teruran vigilon? Mi aŭdis nenion, eĉ ne
enspiron, kaj tamen mi sciis, ke mia kunulo sidas vigla, ene de kelkaj futoj, en
la sama stato de nerva streĉo kiel mi mem. La ŝutroj ŝirmis nin de
eĉ la plej eta lumradio, kaj ni atendis en absoluta mallumo.

 このおそろしい不寝番のことは、生涯忘れないだろう。あたりはしんとして、物音ひとつ聞こえない。すぐ目の前にはホームズがいて、わたしと同じように緊張して目をこらしているとわかっていたが、その息づかいすら聞こえなかった。外の光も、鎧戸にさえぎられていっさい入ってこない。わたしたちはまったくの闇のなかでひたすら待ちつづけたのだった。

6月30日

kato
〔名詞〕   [動物] 猫 〔小型のネコ属の総称〕。     《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'cat' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'kvarpieda besto ĉe homoj (miaŭas: "mi-aŭ"); kategoj: grandaj
rabobestoj parencaj al kato' です。下例では「性質・性状」を示す接尾辞 '-ec' を付け、形容詞語尾に変えて使っています。昨日の 'vigili' の用例に続く文章です。

 De ekstere venis maloftaj krioj de noktobirdo, kaj unu fojon ĉe nia fenestro
mem venis longa  kateca kriĉo, kio konfirmis al ni, ke la gepardo ja vagas libere. 
Malproksime ni aŭdis la basajn tonojn de la paroĥa horloĝo, kiu
sonoregis ĉiun kvaronhoron. Kiel longaj ili ŝajnis, tiuj kvaronhoroj! Sonoris la
dek-dua, kaj la unua kaj dua kaj tria. kaj ankoraŭ ni sidis, silente atendante.

 ただ、外からはときどき夜鳥の鳴き声が聞こえてきた。一度などは窓のすぐ外で、猫の鳴き声のような長く尾をひく声がして、チーターがほんとうに放し飼いにされていることがわかった。十五分ごとに、時を告げる教会の鐘の重々しい響きが遠くから伝わってくる。その十五分が、どんなに長く感じられたことか! 十二時の鐘が鳴り、一時、二時、そして三時が鳴ったが、それでもわたしたちは、何が起きるのだろうと無言のまま待ちつづけた。

7月1日

oleo
〔名詞〕   @油、オイル。A石油、 = petrolo. B油絵の具、 = oleofarbo.       《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'oil' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'grasa likvo [ternuksa, oliva, lubrika,... oleo]' です。昨日の 'kato' の用例に続く文章です。

 Subite aperis momenta ekbrilo supre en la direkto de la ventolejo. Ĝi tuj
malaperis, sed sekvis ĝin forta odoro de brulanta  oleo kaj varmigita metalo. 
Iu en la apuda ĉambro ĵis lumigis kovreblan lanternon. Mi aŭdis
malfortan sonon de movado, kaj poste ĉio silentis denove, kvankam la odoro
plifortiĝis.

 突然、通風孔の方角でぱっと光がさしたかと思うと、すぐに消えてしまった。つづいて油の燃えるにおいと、金属の焼けるにおいがつんと鼻にきた。誰かがとなりの部屋で覆い付きランタンに火をつけたのだ。かすかに人の動く気配がして、すぐにまた静かになったが、においのほうはだんだん強くなっていった。

7月2日

kaldrono
〔名詞〕   @大なべ、釜(かま);湯わかし。A [地理] なべ状陥落、カルデラ。      《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'cauldron; boiler; cooking pot' に相当します。Baza E  Radikaro
(la  2a eldono) では 'granda metala poto por kuiri aŭ boligi akvon' です。昨日の 'oleo' の用例に続く文章です。

Dum duonhoro mi sidis, streĉante mian aŭdon. Tiam subite
aŭdiĝis alia sono -- tre milda, trankviliga sono, kiel eta vaporfluo
eliĝanta el  kaldrono.  Tuj kiam ni aŭdis ĝin, Holmso saltis de
la lito, ekbruligis alumeton, kaj furioze batis sonorilŝnuron per sia bastono.
 "Ĉu vi vidas ĝin, Vatsono?" li diris. "Ĉu vi vidas ĝin?"

その後さらに三十分ほど、わたしは耳をそばだててじっと待った。すると、不意にべつの音が聞こえてきた。沸騰したやかんから噴き出す細い蒸気を思わせる、かすかで穏やかな音だ。その音が聞こえたとたん、ホームズはさっとベッドから飛び起きてマッチをすり、ステッキで呼び鈴の綱をめった打ちにした。
「(あれを)見たか、ワトスン!」ホームズ(彼)は大声で叫んだ。「あれを見たか!」

7月5日

kadavro
〔名詞〕   死体、死骸(しがい)、遺体。      《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'corpse, dead body' に相当します。下例では副詞語尾に変えて使っています。先週末の 'kaldrono' の用例に続く文章です。

 Sed mi vidis nenion. En la momento, kiam Holmso ekbruligis la alumeton, mi
aŭdis mallaŭtan, klaran fajfon, sed la subita ekbrilo trafanta miajn lacajn
okulojn malebligis al mi distingi, kion mia amiko batis tiel sovaĝe. Mi povis tamen
vidi, ke lia vizaĝo estas  kadavre pala kaj plena je hororo kaj abomeno.

 だが、わたしは何も見えなかった。ホームズがマッチをすったとき、低い口笛をはっきり聞いたのだが、闇に慣れた目にまぶしい光がいきなり当たったため、彼がめった打ちにしたのが何だったのかわからなかったのだ。それでも、ホームズの顔が死人のように青ざめ、恐怖と憎悪に満ちていたことはわかった。

7月6日

raŭka
〔形容詞〕   @〔声が〕しわがれた。A〔人が〕しわがれ声の。      《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'hoarse' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では '(voĉo:) kun malklara, kvazaŭ skrapa sono (ekzemple
pro malvarmumo)' です。昨日の 'kadavro' の用例に続く文章です。

Li ĉesis bati kaj rigardis supren al la ventolejo, kiam subite el la nokta silento
eksonis la plej horora krio, kiun mi iam aŭdis. Pli kaj pli laŭta ĝi
kreskis,  raŭka krio de doloro kaj timo kaj kolero, ĉiuj kune miksitaj en unu
terura kriĉo.

ホームズ(彼)は打つのをやめて、じっと通風孔を見あげていた。と、突然、夜の静けさをやぶって世にもおそろしい悲鳴が聞こえてきた。悲鳴はしだいに大きくなり、苦痛と恐怖と怒りが入り混じったような、しわがれ声の絶叫にかわった。

7月7日

eĥo
〔名詞〕   @こだま、やまびこ;反響;残響、エコー; [電気] 反射波〔レーダなどの〕。A《転義》反響、反応;評判。B《転義》繰り返し、模倣;模倣者。C〔Eĥo〕 [人名] エコー〔[ギリシャ神話] ナルキッソス Nareiso に失恋して声だけになった森の精;こだまを象徴〕。      《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'echo' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'repetiĝo de sono pro reveno de surfaco; eĥi: resendi sonon (la
monotoj eĥas lian vokon -- lia voko eĥiĝas)' です。下例では複数語尾を付けています。昨日の 'raŭka' の用例に続く文章です。

Oni diras, ke fore en la vilaĝo, kaj eĉ en la malproksima pastra domo, tiu
krio vekis dormantojn el iliaj litoj. Ĝi frostigis niajn korojn, kaj mi staris rigardante
Holmson, kaj li min, ĝis ĝiaj lastaj  eĥoj formortis en la silenton el kiu
ĝi leviĝis.
 "Kion ĝi povas signifi?" mi ahelis.

あとで聞いたところでは(皆が言うには)、この悲鳴は村のいちばんはずれの牧師館まで(にまでさえ)とどき、村人(寝ていた人たち)が(ベッドから)飛び起きてしまったという。ホームズとわたしは、そっとして(心臓を凍りつかせて)たがいに顔を見合わせていたが、やがてその悲鳴もやみ、あたりはまたもとの静寂がおとずれた。
「あれはなんだったんだろう?」わたしはあえぐように言った。

7月8日

anso
〔名詞〕   @〔ポット・やかんの〕柄、つる;〔ドア・引き出しの〕取っ手、ノブ。A [医学] 係蹄(けいてい)、わな。B〔ドアの〕掛け金。      《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'handle' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'kurba, elstara tenilo (ekzemple de taso)' です。下例では対格語尾を付けています。昨日の 'eĥo' の用例に続く文章です。

 "Ĝi signifas, ke ĉio finiĝis", respondis Holmso. "Kaj eble, finfine,
ĝi estas fino bona. Prenu vian pistolon, kaj ni eniru la ĉambron de doktoro
Rojloto."
 Kun serioza mieno li lumigis la lampon kaj iris antaŭen laŭ la koridoro. 
Dufoje li frapis je la ĉambropordo, sed venis nenia respondo de interne. Li turnis
la  anson kaj eniris. Mi sekvis proksime, kun la preta pistolo en mia mano.

「すべてが終わったということさ」とホームズが答えた。「。)おそらくは、こうなるのがいちばんよかったんだ(よい終わりかただ)。さあ、ピストルを持ちたまえ。ロイロット博士の部屋へ行こう」
 ホームズ(彼)はこわばった顔でランプに火をつけ、先に立って廊下を歩いていった。二度ほどドアをノックしたが、返事がない。そこで、ホームズ(彼)は取っ手を回してなかへ入っていった。わたしも撃鉄を起こしたピストルを握りしめ、そのあとにつづいた。

7月9日

maleolo
〔名詞〕   @ [医学] くるぶし、踝(か)。A足首、 = piedartiko.       《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'ankle' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'la artiko inter piedo kaj kruro' です。下例では複数語尾を付けています。昨日の'anso' の用例に続く文章です。

 Eksterordinara vidaĝo trafis niajn okulojn. Sur la tablo staris kovrebla lanterno
kun kovrilo duone malfermita, ĵetante brilan lumradion al la fera monŝranko,
kies pordo estis aperta. Sur la ligna seĝo apud tiu tablo sidis doktoro Grimzbio
Rojloto. Li estis vestita per longa, griza negliĝo, kun la nudaj  maleoloj  elstarantaj
sube kaj la piedoj ŝovitaj en ruĝajn babuŝojn.

 目に入ったのは、じつに異様な光景たった。テーブルの上に遮光板の半分開いた(遮光可能な)ランタンがあって、戸が半開きになった鉄の金庫を明るく照らし出している。そのテーブルのそばの木の椅子に、(グルムズビー・)ロイロット博士がすわっていた。長いグレイのドレッシング・ガウンをまとい、かかとのない赤いトルコ・スリッパを素足につっかけ、むきだしの足首をのぞかせている。

7月12日

sino
〔名詞〕   @〔衣服の〕胸部;〔金や物を入れる〕ふところ。A〔胸の前の空間〕胸。B《転義》内部、内奥、真ん中。      《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'bosom; lap' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'la spaco inter brusto, brakoj kaj femuroj (kiel ŝirmejo); iam: (faldita) parto
de vesto kovranta la bruston, servanta kiel poŝo' です。先週末の 'maleolo' の用例に続く文章です。

Sur lia  sino kuŝis mallonga tenilo kun longa vipŝnuro, kiun ni rimarkis en la
tago. Lia mentono estis klinita supren, kaj liaj okuloj estis fiksitaj en terura, rigida
rigardado al angulo de la plafono. Sur lia frunto estis stranga, flava bendo kun brunecaj
makuloj, ŝajne firme volvita ĉirkaŭ lia kapo. Dum ni eniris, li faris nek
sonon nek movon.

膝のうえには昼間見た短い柄に長い革紐の鞭があり、博士(彼)はあごをうえに突き出して、(恐怖で)硬直したような目つきで天井の一角をにらみつけていた。(彼の)額には、褐色の斑点でまだらになった奇妙な黄色い紐が、頭をきつく締めつけるように巻きついていた。わたしたちが部屋に入っても、博士は口もきかず、身動きひとつしない。

7月13日

serpento
〔名詞〕   @ [動物] ヘビ、蛇(へび)。A〔Serpento〕 [天文] ヘビ座。B《転義》裏切者;悪意のある者。C [音楽] セルパン〔低音の管楽器の一種〕。      《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'snake, serpent' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'iu el senpiedaj bestoj (rampuloj) kun longa, cilindroforma korpo' です。昨日の 'sino' の用例に続く文章です。

 "La bendo!" flustris Holmso. "La makulita bendo!"
 Mi paŝis antaŭen. Tuj lia stranga kapvesto ekmoviĝis, kaj el lia
hararo baŭmis dika, romboforma kapo kaj pufigita kolo de abomeninda  serpento.

「紐だ!(」と、ホームズがささやいた。「) これがまだらの紐だ!」とホームズ。
わたしは一歩前へ進みでた。そのとたん、博士(彼)の頭にまきついていた奇妙な紐(頭巾)が動き出し、髪のあいだから、気味の悪い蛇がかま首をもたげた。ずんぐりした菱形の頭で首のふくれあがった、胸の悪くなるような蛇だ。

7月14日

komploto
〔名詞〕   〔悪い目的での〕謀議、陰謀。      《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'plot (conspiracy)' に相当します。下例では能動態現在の語尾 '-ant' を付け、さらに名詞語尾を付けています。昨日の 'serpento' の用例に続く文章です。

 "Ĝi estas marĉvipuro!" kriis Holmso, "la plej mortiga serpento el Hindujo. Li
mortis malpli ol dek sekundojn post la mordo. Vere, perforto resaltas al la perfortanto,
kaj  komplotanto falas en la kavon, kiun li fosas por aliulo. Ni repuŝu tiun ĉi
kreaĵon en ĝian kuŝejon, kaj poste ni povos forkonduki  fraŭlinon
Stonero al iu ŝirmejo kaj sciigi la novaĵon al la graflanda polico."

「こいつは沼毒蛇だ!」ホームズが叫んだ。「インドでいちばん猛毒の蛇だよ。博士(彼)はかまれて十秒もしないうちに死んでいるな。暴力は必ず暴力の報いをうけ、ひとを陥れようと穴を掘る者は、みずからその穴へ落ちるというわけだ(というのはほんとうだ)。さあ、とにかくこの蛇(生き物)を巣へ追い返そう。それからストーナー嬢を安全な場所に移して、このことを州警察に届けようじゃないか」

7月15日

reptilio
〔名詞〕   [動物] 爬虫(はちゅう)類(の動物)。      《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'reptile' に相当します。昨日の 'komploto' の用例に続く文章です。

 Parolante, li rapide prenis la vipon de sur la mortinto. Ĵetinte la maŝnodon
ĉirkaŭ la kolon de la  reptilio, li tiris ĝin de ĝia horora sidejo kaj,
portante ĝin per plene etendita brako, ĵetis kaj enfermis ĝin en la
feran monŝranko.

Tiaj estas la veraj faktoj pri la morto de doktoro Grimzbio Rojloto de Stoksmorano..

 ホームズ(彼)は死人の膝からすばやく鞭をとりあげると、その輪を蛇(爬虫類)の首に引っかけ、おそろしい止まり木から引きはなした。腕をいっぱいに伸ばしてそれを運び、鉄の金庫のなかへ投げこんで、しっかり扉をしめたのだった。

 以上が、ストーク・モーランのグリムズビー・ロイロット博士の死の真相である。


7月16日
procedi
〔動詞〕   (pri io) <ある事に関し>処理 [手続き] する。      《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'proceed' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'uzi difinitajn rimedojn por atingi rezulton aŭ por efektivigi ion; agi laŭ
metodo' です。下例では語尾を変え、名詞として使っています。昨日の 'reptilio' の用例に続く文章です。

Ne necesas plilongigi intrigon jam tro longan, rakontante kiel ni sciigis la malĝojan
novaĵon al la terurita junulino, kiel ni forkondukis ŝin per matena trajno al la
zorgo de ŝia bona onklino ĉe Harovo, aŭ kiel la malrapida  procedo
de oficiala enketado konkludis, ke la doktoro renkontis sian sorton dum nesingarda ludo
kun la danĝera dorlotbesto. La malmulton, kion mi ankoraŭ ne sciis pri la
enketo, rakontis al mi Ŝerloko Holmso dum ni vojaĝis reen la sekvan tagon.

すでに話がだいぶ長くなってしまったので、怯えるストーナー嬢になんとかこの悲報を伝えてから朝の汽車でハロウのやさしい叔母のもとへ送り届けたことや、博士が危険なペットをもてあそんでいるうちに噛まれて死んだのだという結論を下すまで警察がだらだらと捜査をしたことなどを書きつらねて、さらに長くする必要もないだろう。この事件についてわたしにもよくわからなかった二、三の点は、翌日ロンドンへひきあげる汽車のなかでホームズが説明してくれた。

7月21日

rezoni
〔動詞〕   (V) @〔論理的・理性的に〕思考する、じっくり考える、推理する、推論する。A《転義》〔反対するために〕理屈を言う。      《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'reason' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では '(en pensoj aŭ per vortoj) kunmeti argumentojn kaj faktojn por fari
konkludon' です。先週末の 'procedi' の用例に続く文章です。

 "Mi venis al tute erara konkludo",  diris li, "kio montras, mia kara Vatsono, ke
ĉiam estas danĝere  rezoni surbaze de nesufiĉaj faktoj. La
ĉeesto de tiuj ciganoj kun iliaj makulitaj kaptukoj, kaj la vorotj 'makulita bendo',
kiujn sendube uzis la kompatinda junulino por klarigi aperaĵon nur mallonge
ekviditan per lumo de alumeto, sufiĉis por tute misdirekti min."

「ぼくは最初、まったくまちがった結論を下していた(」と、彼は言った。「)。不十分なデータで推理するのがいかに危険かということを示す、いい例だよ。近くに(まだらの頭巾をかぶった)ロマ(ジプシー)がいたことと、死んだ姉が『バンド』ということばを残したことから、ぼくは方向を誤ってしまったんだ。姉はきっと、マッチの明かりでちらっと見た不気味なものを説明しようとして『(まだらの)バンド』と言ったんだろうね」

7月21日

pretendi
〔動詞〕   (ion, -i, ke) @<物事を>〔正当な権利として〕要求する。A<・・・であると>言い張る、自称する;ふりをする。      《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'claim; presume to' に相当します。Baza E Radikaro(la  2a
eldono) では 'postuli ion, dirante (ĉu laŭvere aŭ pretekste), ke oni havas
rajton pri ĝi; aserti sian propran gravecon' です。昨日の 'rezoni' の用例に続く文章です。

"Mi povas nur  pretendi la meriton, ke mi tuj rekonsideris, kiam tamen klariĝis al
mi, ke kia ajn danĝeron minacis loĝanton de la ĉambro, ĝi ne
povis veni tra la fenestro, nek tra la pordo. Mia atento rapide tiriĝis, kiel mi jam
rimarkigis al vi, al la ventolejo, kaj al la sonorilŝnuro, kiu pendas malsupren al la
lito."

「だが屋敷へ行って、あの部屋の人間をおびやかしたものがなんであったにせよ、窓やドアから侵入したものではありえないとわかると、すぐに頭を切りかえた(考えなおした)。その点は自慢してもよかろう。すでに話したように、ぼくはあの通風孔と、ベッドにたれさがっている呼び鈴の引き綱に注目した」

7月22日

disponi
〔動詞〕   @ (pri/je io) <人の>処遇を決める、<物事の>処理方法を決める。A (ion) 〔ある目的のために〕<物を>自由に使える。B (ion) 配置する、配列する、 = dispozicii.       《「エスペラント日本語辞典」》
… Bランクの単語です。英国語の 'have at one's disposal, have available; dispose' に相当し
ます。Baza E Radikaro (la  2a eldono) では 'havi ion por uzi ĝin laŭ sia volo'
です。下例では過去形の語尾を付けています。昨日の 'pretendi' の用例に続く文章です。

"La malkovro, ke tiu estas falsa, kaj ke la lito estas krampita al la planko, tuj vekis
suspekton. Ŝajnis, ke oni metis la ŝnuron tie kiel ponton, por ke io pasu tra
la aperturo kaj venu al la lito. La ideo de serpento tuj venis en mian kapon, kaj kiam
mi kunigis ĝin kun la scio, ke la doktoro  disponis pri kreaĵoj el Hindujo, mi
pensis, ke verŝajne mi sekvas la ĝustan vojon."

「引き綱がただの見せかけ(にせもの)であり、ベッドが床に釘づけになっていることを知ると、その綱は何かが通風孔を通り抜けてベッドに伝い下りていくためのもの(橋)ではないかという考えが浮かんだ。すぐに思いついたのは、蛇だ。そして、博士がインドからの動物を取り寄せている(自由に使える)という事実と考えあわせると、たしかな手がかりをつかんだ(正しい道を歩んでいる)と思ったよ」

7月26日

avantaĝo
〔名詞〕   有利な立場、利点、優越性。       《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'advantage' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'tio, kio donas pli da utilo, profito, sukceso' です。下例では形容詞の語尾に変えています。先週末の 'disponi' の用例に続く文章です。

"La ideo uzi specon de veneno tute ne malkovreblan per ajna ĥemia esploro estis
ĝuste tia, kia venus en la kapon de lerta kaj senkompata viro instruita en la Oriento.
Ankaŭ la rapida efikiĝo de tia veneno estus  avantaĝa de lia vidpunkto."

「化学検査で見破れないような種類の毒物を使うなんて、いかにもインド(東洋)で生活してきた(教育を受けた)悪賢くて残忍な男が思いつきそうなことだ。効き目がとても早い毒だということも、博士(彼)にとっては好都合だったにちがいない」

7月27日

viktimo
〔名詞〕   @犠牲者、被害者、えじき。A [宗教] 〔神にささげる〕いけにえ。       《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'victim' に相当します。Baza E Radikaro (la  2a
eldono) では 'tiu, al kiu okazis io malbona' です。昨日の 'avantaĝo' の用例に続く文章です。

"Mortenketisto devus esti ja akravida por rimarki la du malhelajn truetojn, kie la venenaj
dentoj faris sian laboron. Poste mi pensis pri la fajfo. Kompreneble li devis revenigi la
serpenton, antaŭ ol matenlumo montrus ĝin al la  viktimo."


「よほど目の鋭い検死官でないかぎり、毒牙に噛まれた(毒牙がした仕事の)あとに残る二つの小さな黒い傷を判別することは難しいだろう。それからぼくは、口笛について考えた。もちろん、(彼が)明るくなる前に蛇を呼びもどさなければ、相手にばれてしまう(犠牲者に明かしてしまう)」

7月28日

dresi
〔動詞〕   <動物を>仕込む、調教する。       《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'train, tame (animals)' に相当します。Baza E  Radikaro (la  2a
eldono) では 'instrui beston' です。昨日の 'viktimo' の用例に続く文章です。

"Li  dresis ĝin, verŝajne uzante la lakton, kiun ni vidis, por reveni je lia alvoko.
Je la preferita horo li sendis ĝin tra la ventolejo, estante certa, ke ĝi rampos
malsupren laŭ la ŝnuro al la lito."


「そこで博士(彼)は、(多分)あの(わたしたちが見かけた)ミルクを使って、口笛で呼べばすぐ戻るように蛇を仕込んだのだろう。そして、真夜中の適当と思われる時刻に蛇を通風孔に入れ、引き綱を伝ってベッドへおりていくようにした(蛇がベッドへおりていくことを確信して、通風孔に入れた)」

7月29日

mordi
〔動詞〕   @ (ion) かむ、かじる 《注意:「くちゃくちゃとかむ」は maĉi 》 A (ion) 《転義》<心を>むしばむ、さいなむ。B (ion) [工学] <表面を>腐食させる;浸す;触染する;錆(さ)びさせる。C [海洋] 錨爪(びょうそう)が海底に食い込む〔錨(いかり)が効く〕、錨が水底をかく。D [機械] かみ合う、保持する。       《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'bite' に相当します。Baza E  Radikaro (la  2a
eldono) では 'premi per la (antaŭaj, tranĉaj) dentoj' です。下例では未来形に変化させています。昨日の 'dresi' の用例に続く文章です。

"Li sciis, ke ĝi eble ne  mordos la okupanton, kaj eble ŝi eskapos morton
ĉiunokte dum tuta semajno, sed pli aŭ malpli baldaŭ, ŝi nepre
viktimiĝos.
 "Mi jam venis al tiuj konkludoj eĉ antaŭ ol mi eniris lian ĉambron."

「蛇が必ず(部屋の占有者を)噛むとはかぎらないから、毎晩やっても一週間くらいは相手(彼女)が無事でいられるかもしれないが、遅かれ早かれその毒牙にかかるというわけさ(彼女は犠牲者になるだろう)。
「ぼくは博士(彼)の部屋へ入るまえに、ここまでのことを考えていた(そういった結論に達していた)」

7月30日

seĝo
〔名詞〕   @いす、腰掛け。A〔乗り物・劇場・レストランなどの〕座席、席。B〔いすが象徴する重要な〕ポスト、地位。       《「エスペラント日本語辞典」》
… Aランクの単語です。英国語の 'chair' に相当します。Baza E  Radikaro (la  2a
eldono) では 'meblo por sidi (por unu homo) (en formo de la litero "h"); (ankaŭ:
seĝo en parlamento); brakseĝo: fotelo' です。昨日の 'mordi' の用例に続く文章です。

"Ekzameno de lia  seĝo montris, ke li kutimis stari sur ĝi, kiel kompreneble
estus necese por atingi la ventolejon. Ekvido de la monŝranko, la telereto kun
lakto, kaj la vipŝnura meŝo sufiĉis por finfine forpeli iujn dubojn, kiuj
eble restis."

「そして椅子を調べてみると、博士(彼)がたびたびそのうえに立っていたという形跡があるじゃないか。そうしないと通風孔に手が届かないからね。さらには金庫、ミルクの小皿、輪に結んだ鞭などがあった(を見た)から、もう疑問の余地はない」

8月2日

sibli
〔動詞〕   シュッ [ビュッ、ジュッ、ピュッ] といった音を出す;空気がもれる [すれる] 音がする;擦音を出す;《転義》悪意の声を発する。       《「エスペラント日本語辞典」》
… ランク外の単語です。英国語の 'hiss; whistle (arrow, wind)' に相当します。先週末の
'seĝo' の用例に続く文章です。

"La metalan tintegon aŭditan de fraŭlino Stonero evidente kaŭzis
ŝia duonpatro, kiam li haste fermis la pordon de la monŝranko sur ĝian
teruran loĝanton. Vi scias la paŝojn, kiujn mi faris por pruvi la aferon, kiam
mi decidiĝis pri ĝi. Mi aŭdis la kreaĵon  sibli, same kiel
ankaŭ vi, sendube, kaj mi tuj ekbruligis la alumeton kaj atakis ĝin."

「ストーナー嬢が聞いた金物が落ちるような音というのは、博士(彼)が蛇(その恐ろしい住人)を金庫に入れて、大急ぎで扉をしめたときの音にちがいない。そう判断したあと、その証拠をつかむためにぼくがどんな手段に出たかは、きみも知ってのとおりだ。あのとき、蛇(あの生き物)がシュッシュッという音をたてたのを、きみも聞いたろう? それでぼくは、すぐにマッチをすってステッキをふるったんだ」



ŝarĝi
〔動詞〕   (ion(A) + per io(B)) @<Aに><Bを>積み込む、載せる、かつがせる、詰め込む、 [海洋] 積み荷する。A<Aに><Bを>押し付ける、背負い込ませる。       《「エスペラント日本語辞典」》
… Cランクの単語です。英国語の 'load, burden; charge (task entrusted)' に相当します。
Baza E Radikaro (la  2a eldono) では名詞形 'ŝarĝo' について 'tio (peza),
kion io/iu portas; ŝarĝi: meti pezajn portotajn aferojn sur iun/ion aŭ en ion'
です。昨日の 'sibli' の用例に続く文章です。今回で、『まだらの紐』は終了です。明日からは本書の巻頭を飾る作品『ボヘミアの醜聞』です。

 "Kio rezulte pelis ĝin tra la ventolejo."
 "Kaj ankaŭ igis ĝin ataki sian mastron ĉe la alia flanko. Kelkaj batoj
de mia bastono trafis ĝin kaj vekis ĝian koleron, tiel ke ĝi saltis sur la
unuan homon, kiun ĝi vidis. Tiumaniere mi sendube respondecas nerekte pri la
morto de doktoro Grimzbio Rojloto, kaj mi ne povas diri, ke tio tre  ŝarĝos
mian konsciencon."

     《 fino 》

「その結果、蛇(そいつ)は通風孔から逃げていった(追いはらわれた)わけだね」
「そして、壁のむこう側にいた飼い主を襲うことになった。ぼくのステッキが二、三発当たったもんで、蛇(あいつ)は本性を呼びさまされ、目についた人間に襲いかかったんだろう。こうしてみると、ぼくは(グリムズビー・)ロイロット博士の死に間接的な責任があるわけだが、良心の呵責に悩まされるとは思えんね」
                − 終わり −